جلسه ۷۴۰

 تلمیذ: می‌شود گفت در حقیقت دو مرحله دارد، یك سیر باطنی است كه سالك می‌پیماید تا می‌رسد به مقام فناء در ذات، بدون این‌كه هیچ تبدلی در جسم صورت بگیرد. مسئله دوم مسئله معراج است، كه همان سیر است، ولی با تبدّل جسم. و این آیاتی كه نسبت به معراج است، ناظر به این تبدل جسم است، نه ناظر به آن سیر باطنی است.

 استاد: آن كه مربوط به پیغمبر است، همین است دیگر.

 تلمیذ: یعنی دوتایش با هم؟ یكی مربوط به تبدل بدن، یكی هم كه سیر باطنی است. یعنی می‌توانیم بگوییم این‌ها همه حكایت از آن سیر باطنی پیغمبر می‌كنند كه كراراً هم اتفاق افتاده؟ ما در روایات كه یك معراج نداریم¹.

 استاد: بله! لازم به جدا بودن در معراج نیست! ببینید من نمی‌گویم كه آن مطلبی را كه بزرگان فرمودند مثل علامه طباطبائی و مقررّین ایشان اشتباه است، ممكن است سیر مادی از مسجد الحرام به مسجد الاقصی بوده، آنجا حضرت توقف كردند، سیر روحی‌شان از آنجا شروع شده. این یك جور.

 جور دیگری كه می‌توانیم بگوییم این است: یك معراج بوده. از مسجد الحرام، به مسجد الاقصی و بعد نه از باطن، بلكه همان بدن پیغمبر². لذا اینجا نداریم دوتا بوده: سُبْحانَ الَّذِي أَسْري بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ إِلَي الْمَسْجِدِ الْأَقْصَي الَّذِي بارَكْنا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آياتِنا إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ³ تمام شد! كه در همین جا آن سیر باطن هم انجام گرفته. سیر باطن، یعنی سیر به آن عوالم، كه مقتضای سیر به آن عوالم، همان تبدل جسم به همان كیفیت مجرّده خودش هست. چه اشكال دارد؟ من نمی‌گویم كه حتماً بوده، بلكه ایراد ندارد.

 تلمیذ: در مورد حضرت عیسی هم همینطور بوده؟

 استاد: بله، بله، اصلًا در مورد حضرت عیسی داریم كه ... قَتَلُوهُ وَ ما صَلَبُوهُ وَ لكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ ...⁴ خب این حضرت عیسی كه الآن او را نكشته‌اند، و الآن هم زنده است و در روایات هم داریم كه موقعی كه حضرت ظهور می‌كنند⁵، حضرت عیسی تشریف می‌آورند و خلاصه كمك و مساعدت می‌كنند امام را، خب الآن كه حضرت عیسی كه نمرده، زنده است، پس همان بدنی كه الآن دارد، الآن كجاست؟ در كدام كهكشان است؟ در كدام كهكشان راه شیری و منظومه شیری و منظومه شمسی و ستاره و فلان است؟ او در این عالم نیست دیگر! بَلْ رَفَعَهُ اللَه إِلَيْهِ ...⁶ آسمانِ چهارم است. آسمان چهارم همین آسمان مجردات است⁷. این جسم مادی در جبروت و ملكوت چه كار می‌كند؟ این‌جا دیگر این نیست بلكه منطبق با اوست⁸. فرق می‌كند تا این‌كه فوت حاصل بشود. در حالیكه فوت حاصل نشده است.⁹ حضرت عیسی با همان بدن رفت در آن معراج، منتها این قسمت ایستاد! حضرت رسول وقتی كه داشتند می‌رفتند آنجا، گفتند سلام! سلام! ما رفتیم بالاتر! خداحافظ شما! دوباره برگشتیم، خداحافظی هم ازت می‌كنیم! آسمان چهارم. نمی‌شود كه پیغمبر نبیند این‌ها را. او كه همه عالم در دست اوست. پس خود بدن رسول الله در آسمان چهارم، با بدن حضرت عیسی یكی می‌شود! بعد می‌رود بالا. این می‌رود بالا، باز تجردش بیشتر می‌شود!