جلسه ۷۳۹

 چه حیثیتی باعث می‌شود كه بین صورت و بین ذی‌الصوره در اینجا تخلل ایجاد شود؟ یعنی چه دلیلی دارد؟ در حالی كه ما علت برای ذی‌الصوره را همان نفس اراده مرید بر تحقق می‌دانیم. خدای متعال كه در آنجا ذخیره ندارد، خزینه‌ای ندارد كه بردارد هی صور را در آنجا ذخیره كند، نگه دارد، بعداً حالا میلش بكشد این‌ها را صورت عینی بدهد یا نه: حالا فكر كنیم! نگه داریم! كه ببینیم قضیه چه می‌شود ...

 نفس اراده پروردگار بر ایجاد صورت علمیه، همان نفس اراده پروردگار بر ایجاد صورت عینیه است. تفاوتی ندارد. خود صورت علمیه در اینجا نقشی ندارد جز همان حكایت او از آن صورت عینیه. پس إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ¹ این مسئله حكایت از این مطلب می‌كند كه اصلًا در ذات پروردگار انتقاش به صورت علمیه مُحال است با تخلل به صورت عینیه. إنّما أمره یعنی إنّما إرادتُهُ. إنّما إنشائُهُ. إنّما إنجازُهُ. إذا أراد شیئاً، شیئا یعنی چی؟ یعنی هرچیزی. یعنی وقتی به شیء تعلق می‌گیرد اراده او، آن یكون است. آن تحقق است. و همان كون دادن است، به همان مراد او.

 تلمیذ: خود شیء یعنی چه؟

 استاد: خود شیء دیگر، یعنی آنچه به او اراده تعلق می‌گیرد.

 تلمیذ: خود شیء؟

 استاد: خود شیء دیگر. یعنی آنچه كه به آن اراده تعلق می‌گیرد.

 تلمیذ: شیء اینجا یا وجود ذهنی دارد یا وجود خارجی.

 استاد: ذهن كه نداریم ما!

 تلمیذ: ذهن كه نداریم، پس آن كجاست؟

 استاد: پس همان خارج است دیگر! می‌شود خارج.

 تلمیذ: شما فقط اینجا نفی تخلل می‌فرمایید ولی بالاخره این اراده می‌كند؟

 استاد: خب بله، یعنی اراده كه تعلق می‌گیرد به خودشیء.

 تلمیذ: به چه تعلق می‌گیرد؟ ما الآن در نفس خودمان یك چیزی هست كه اراده به آن تعلق می‌گیرد.

 استاد: خب من هم همین را می‌گویم. شما دارید تأیید می‌كنید. چیزی نیست، یعنی مسبوق نیست. این آیه دارد سبق را منتفی می‌كند. می‌گوید چیزی نیست كه اراده بر او تعلق بگیرد. وقتی چیزی نباشد، نفس اراده پروردگار بر تحقق یك شیء یعنی وجود او. پس بنابراین صورت علمیه دیگر كجا بود؟