جلسه ۷۳۷

 امّا در ما نحن فیه آن واقعیت كلی به اعتقاد و به بیان مرحوم سید و همین طور بسیاری از بزرگان كه در این زمینه و راجع به این قضیه صحبت كرده‌اند، فرق می‌كند. من در این زمینه قبلًا مطالبی عرض كرده‌ام اما این مطالب ما جسته گریخته و پراكنده است، و دربین مباحثات ما مختلف است.

 راجع به این مطلب و كیفیت علم عنائی و انطباقش با تشخص خارجی، بر خلاف انظار و آرائی كه در این زمینه هست، بنده مطالبی را خدمت رفقا عرض كرده‌ام، و لذا گمان می‌كنم رفقا در این زمینه سبق ذهنی و آشنایی با این مطالب داشته باشند.

 در مسأله قضاء كلی، آن قضاء كلی، عبارت است: از یك اراده، یك حقیقتی، یك صورتی كه آن صورت به یك نحوی قابلیت برای تشكل پیدا كردن به اشكال مختلفه و تصور پیدا كردن به صور مختلفه و همین طور تعین پیدا كردن به اعیان مختلفه را داراست. این را قضاء كلی می‌گویند. موت را، نسبت به اهل این شهر فرض كنید. این موت و دمار كه نسبت به اهل این شهر می‌آید، این مسأله یك مسأله كلی است. قابل انطباق بر همه افراد و بر بعضی از افراد است. در كیفیت موت، شما مشاهده می‌كنید یك وقتی این موت با صاعقه و رعد برق انجام می‌شود. گاهی اوقات این موت با زلزله و خسف است، گاهی اوقات این موت با عواصف و بادهای خیلی شدید است. این، صور مختلفی می‌تواند پیدا كند.

 یا این موت در شرایط امروزی با بمب است. می‌آیند از بالا بمب می‌اندازند و همه افراد یك شهر را به نابودی می‌كشانند. در كیفیت تحقق این قضاء كلی شما اختلاف می‌بینید، انواع متفاوتی می‌بینید. درست؟ یا اینكه به واسطه قحطی است و مردم از گرسنگی می‌میرند. هركدام از اینها دارای یك تشخص خارجی است. بعد این حكم قضاء كلی كه در عالم قدر می‌آید، دارای ماهیت و صورت می‌شود. این حكم به موت، به چه كیفیتی باید واقع بشود؟ در آنجا فرض كنید تقدیر می‌شود كه كیفیت این موت با پرتاب یك موشك یا افتادن یك بمب باید حاصل بشود، باید با یك بمباران هوایی این موت حاصل بشود، یا قحطی بشود، آنجا این مسأله، تقدیر می‌خورد.