جلسه ۷۳۶

17

در آن حال ـ قبل از این كه در ذات ملكه بشود و فقط ذات ولی بخواهد به آن ذات متصل باشد و حتی نخواهد در اسماء و صفات سیر بكند ـ ناگهان در اسماء و صفات، مشاهداتی انجام می‌شود كه آن مشاهدات با آن ارتكاز تامّ به سرّ، و توجّه به آن ذات منافات دارد!
تلمیذ: قبل از فناء؟
استاد: نه! ممكن است قبل از فناءی تام باشد! یعنی قبل از ملكه شدن فناء، به عنوان معبر، نه منزل. چون قبل از اینكه بخواهد فناء ملكه شود، حالات فناء در حال تردد است. برای انسان این حالات می‌آید و می‌رود و ممكن است در یك حال، انسان حقیقت آن ذات را مشاهده كند، و گاهی اوقات ممكن است آن حقیقت ذات را همراه با تجلیات اسماء و صفاتیه ببیند كه یك مرتبه پایین‌تر است. معلوم است كه هنوز شخص در مرتبه ذات استقرار پیدا نكرده است و آن فناء تامّ برایش حاصل نشده است. و لذا همین كه آن ذات را مشوب به كثرت می‌بیند، اضطراب سرّ برایش حاصل می‌شود!
تلمیذ: این اضطراب سرّ را امام ندارد؟
استاد: نه امام ندارد؛ چون امام عصمت مطلقه دارد و عرض كردم، این اضطراب سرّ مربوط به غیر امام است.
تلمیذ: خداوند كه وعده داده است تمام گناهان را می‌بخشد، مشكلی نداریم! مشكل اساسی ما در اضطراب نفس است. یعنی چه؟
استاد: یعنی نفس در همان مرتبه‌ای كه هست از این عالم می‌رود، در آن مرتبه متوقف است و قضیه این است. یعنی گناه را خدا می‌بخشد، اما دیگر مقام و درجه نمی‌دهد!
بله! این معنای اضطراب نفس است. چون وقتی كه نفس در یك مرتبه پایدار نشد، مدام در حال تغییر و تبدّل در كثرات است. از این طرف به آن طرف و از آن طرف به این طرف تبدّل و تغییر دارد. توجه به این و توجه به آن دارد، و این حالت او را در یك اضطرابی قرار می‌دهد كه به هیچ وجه نمی‌تواند استقرار پیدا كند.