تأثیر مراقبه بر تحول فکر و عقل
نقش تسلیم و رضا در گشودن دریچههای معرفت الهی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه رفیع مراقبه در تحول و فعلیتیافتن قوای عقلانی انسان میپردازند. ایشان با تأکید بر اینکه مراقبه یک حقیقت وجودی است، توضیح میدهند که چگونه سپردن زمام امور به عقل و فطرت و حفظ ارتباط با مبدأ هستی، موجب گشوده شدن قلب و دریافت نفحات الهی میشود. در این مسیر، حالت تسلیم و رضا در برابر خداوند، نقشی کلیدی در عبور از جزئیات و رسیدن به کلیت ایفا میکند. استاد با ذکر نمونههایی از تفاوت نگرش افرادِ تسلیم در برابر حق با کسانی که در کثرات و جزئیات دنیوی غرق شدهاند، نشان میدهند که چگونه این اتصال با عالم حق، بصیرتی ویژه به انسان میبخشد. در نهایت، ایشان با استناد به کلام بزرگان، نسبتِ میان حضور امیرالمؤمنین علیهالسلام و ظهور حق در وقایع عالم را تشریح کرده و بر ضرورتِ اولویت دادن به صدق و حقمداری در تمامی شئون زندگی تأکید میورزند.
مرتب سازی:
تأثیر مراقبه بر تحول فکر و عقل
1درس هفتصد و سی و پنجم
کلام مرحوم سید میرداماد و تطبیق این مسئله با مُثُل افلاطونى (2)
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم
تأثیر مراقبه در تحوّل و تبدّل فکر و قوۀ عاقله
در توضیح و بیان کلام مرحوم سید [میرداماد] و تطبیق این مسئله با مُثُل افلاطونى در جلسات گذشته خدمت رفقا مطالبى عرض کردیم که مطالب سید بسیار بسیار مطالب عالى و راقىای است و این از یک نوع انکشاف حقیقت امر و واقع براى این مطلب حکایت مىکند و بهنظر مىرسد که صرفاً این مسائل با تفکر و تعمّق فلسفى براى ایشان بهدست نیامده است. علیٰکلّحال اینها از بزرگانِ اهل مراقبه و اهل ذکر و اهل ورد بودند و صرفاً به مطالعات و پرداختن به کتب اکتفا نمىکردند. این یک مسئله و قضیۀ حقیقیه است نه اعتباریه و توهمیه و تخیلیه که هرچه انسان مراقبهاش بیشتر باشد و زمام امور خود را بهدست عقل و فطرت و ربط با مبدأ بسپارد، این ارتباط وثیقتر مىشود و وقتى که وثیقتر شد طبعاً نفحات از آنطرف براى انسان قوىتر مىشود و آنها موجب تحوّل و تبدّل نفس و بالنتیجه تحوّل و تبدّل فکر و قوۀ عاقله خواهد شد؛ یعنى حرکت عقل از جنبۀ استعداد به جنبۀ فعلیت قوىتر و شدیدتر [میشود] و هرچه انسان به مسائلى که بزرگان فرمودهاند کمتر توجه کند و ذهن و فکر خود را به تعلّقات و کثرات متوجه کند، مخصوصاً در مسائل دنیوى و کثرات و مسائلى که بیشتر توغّل در جزئیات را مىطلبد تا ربط با کلیات را در زمینههاى مختلف [آن جنبۀ فعلیت ضعیفتر خواهد شد] حالا چه برسد به اینکه بخواهد خداى نکرده خداى نکرده خداى نکرده وارد مسائل محرّمه بشود و بخواهد در وادى خلاف شرع و خلاف رضاى خدا حرکت کند که اصلاً بهطورکلی در بسته مىشود و آن حالت خاص براى بسترسازى عقل از انسان گرفته مىشود.1
تأثیر تسلیم بودن در برابر خداوند در فهم انسان
- . جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به کتاب آیین رستگارى، جلسه 5 و 6؛ لب اللباب، ص 39.