تبیین حقیقت قضا و قدر الهی

پس همان حالت وردیت است که جمع شده و جمع شده و الآن غنچه شده است و اگر بخواهد عوض شود باز مى‌شود، این اجمال و تفصیل می‌شود. آن شاخۀ درختى که هنوز در زمستان برگ هم نداده، کجای آن اجمال است؟! اجمال ندارد. بله! در اینجا استعداد براى تبدّل به غنچه و وردیت دارد اما حالا صحبت در این است که یک موم یا آبى که الآن در دست شما است و این موم مى‌تواند به یک حیوان متبدل شود، براى او سر درست‌ مى‌کنید، دم درست مى‌کنید، پا درست مى‌کنید و هیکل درست مى‌کنید، بعد از گذشت یک زمان یک‌دفعه نگاه مى‌کنید و می‌بینید که یک حیوان در دست شما هست، این مسئله با موم انجام گرفته است. وقتى موم در دست شما هست، کجا مقام اجمالش سمک و ماهى است که بعداً درست مى‌شود؟! موم است و گرد است و شکل خاصى دارد، به این اجمال نمى‌گویند.

همان‌طوری‌که عرض کردم اجمال به این است که صورتى از همان هیئت فعلیه به‌نحو دیگر موجود باشد، کجاى این سمک در اینجا موجود است؟! بله! ممکن است من نیّت و اراده کنم و این موم را تبدیل کنم، اجمالى که مى‌توانیم در اینجا تصور کنیم فقط در بعضى از صفات این موم هست مثلاً بگوییم که آن رعونت سمک که بعداً مى‌خواهد، آن رعونت را بالإجمال این دارد و این عیب ندارد چون موم نرم است. این را بالإجمال دارد؛ یعنى همان رعونت و لطافت و ملایمت را دارد اما صورت سمکیت را ندارد، اصلاً صورت سمکیت را ندارد! این را مى‌توانیم بالإجمال بگوییم که الآن آن لون سمک را در تبدّل صورت دارد. به کجاها زدید؟! به آنهایى که الآن واجد است! این الآن لون سمک نیست بلکه لون موم است ولى همین لون موم به لون سمک متبدل مى‌شود و آن موقع دیگر لون موم نمى‌گوییم بلکه لون سمک مى‌گوییم. این از کجا بود؟ قبلاً بود. این بالإجمال می‌شود. نرمى بود، خصوصیات و این چیزها بود ولى سمک نبود. در سمک اجمال معنا ندارد.