نقد و بررسی دیدگاه افلاطون درباره مثل نوریه

آن‌وقت شما نگاه کنید آقایان به این مطالب مى‌فرمایند: قِى کرده‌هاى فلاسفه! آخر آدم باید این درد را کجا ببرد؟! کِى ما باید ادب یاد بگیریم؟! کِى باید واقعاً ادب یاد بگیریم؟! ما که دعوى شاگردى امام صادق علیه‌السّلام را مى‌کنیم، اگر امام صادق این مطالب را در زمان خودش مى‌شنید، رو به اصحاب مى‌کرد و مى‌گفت: اینها قى کردۀ افلاطون است؟! این امام صادق ما است؟!

تلمیذ: هرمس شاگرد حضرت ادریس بود.

استاد: بله، اصلاً ما به احادیث کار نداریم. البته در روایت راجع به افلاطون¹ و هرمس داریم هو رجلٌ موحدٌ الهىٌ کذا...²

ما اصلاً کارى به‌ اینها نداریم و مى‌گوییم که اصلاً یک آدم کافر این حرف‌ها را زد، آیا باید برای این حرف‌ها و این مطالب این تعبیر را آورد؟! بگو: آقا این مسائل اشتباه است، جایى که ما امام صادق را داریم به اشتباه‌ها و خطاهاى آنها نباید متمسک شویم. خیلى خب آن‌وقت صحبت مى‌کنیم که آیا اشتباه است یا نیست؟! چرا تعبیر به استفراغ می‌کنید؟! یا اصلاً معانى کلمات را نمى‌دانید چیست یا ... یعنى امام صادق مى‌آید این‌طور به شما ادب یاد مى‌دهد که از این مطالب بزرگان با این تعبیر یاد کنید؟! ما از امام صادق این را بعید مى‌دانیم.

تلمیذ: در بعض کتب آمده که هرمس همان ادریس پیامبر است.³ ظاهراً از شیخ طوسی نقل شده است.

استاد: بله، البته بنده هم این را شنیده‌ام ولى آنچه که به نظر مى‌رسد قوی‌تر باشد این است که هرمس شاگرد حضرت ادریس بود. علیٰ‌کلّ‌حال یا خودش بوده یا شاگردش بوده است. خب شاگرد نبى هم همین است.

هرمس می‌فرماید: احساس کردم یک حقیقت روحانیه... همان روح را دارد مى‌گوید، ﴿رُوحٗا مِّنۡ أَمۡرِنَا﴾،⁴ ﴿وَيَسۡ‍َٔلُونَكَ عَنِ ٱلرُّوحِ قُلِ ٱلرُّوحُ مِنۡ أَمۡرِ رَبِّي﴾⁵ در روایات نسبت به تعریف روح داریم: هو مَلِکٌ أعلىٰ مِن الملائکة المقربین.⁶

خلاصه هرمس می‌فرماید: احساس کردم یک حقیقت روحانیه معارف را به من القاء کرده است. فقلت مَن أنت؟! قال أنا طباعک التام؛ من همان حقیقت انسانیۀ تام تو هستم که همان حقیقت مثال نوری که آن نفس به‌واسطۀ ارتقاء و تجرد طولى به آن مثال نورى خودش که ربط بین خود او و بین پروردگار است مى‌رسد.