ضرورت رعایت ادب و انصاف در نقد بزرگان

بوعلی، فخر عالم اسلام

بوعلى فخر عالم اسلام است. این‌همه راجع به مبانى توحیدى و غیرتوحیدى و فلسفى کتاب نوشته است که الآن بوعلى را ازجمله افتخارات اسلام نقل مى‌کنند، آن‌وقت انسان این‌طوری بیاید [به شخصیت او توهین کند]؟!

آن آقا هم مى‌گوید که اگر ما امام صادق علیه‌السّلام را می‌شناختیم دیگر قِی کرده‌های فلاسفۀ یونان را نشخوار نمی‌کردیم! شما امام صادق را شناخته‌اید که دارید این‌قدر بى‌تربیتانه به بزرگان اهانت مى‌کنید؟! این ادب امام صادق است؟! امام صادق این را به ما یاد داد؟!

تلمیذ: روایت داریم که [امام] از ارسطو تعریف کرده است‌.²

استاد: بله، بله. اصلاً می‌گوییم که امام صادق از کسى تعریف نکرده ‌است، از ارسطو هم تعریف نکرده است درحالی‌که روایاتى در این زمینه داریم [اما بگوییم که] اصلاً تعریف نکرده است ولی آیا این صحیح است که ما بیاییم [این‌گونه بگوییم؟!] آیا اینها کافر بودند؟! یعنى ارسطو و افلاطون کافر بودند؟! ملحد و معاند بودند؟! دشمن خدا بودند؟! زنا را در میان مردم رواج دادند؟! دروغ را در میان مردم رواج دادند؟! تقلب را در میان مردم رواج دادند؟! پدرسوختگى و حقه‌بازى را در میان مردم رواج دادند؟! یا آمدند مردم را دعوت به مدینۀ فاضله و به عدالت کردند و امثال‌ذلک؟! حالا ما به نوشته‌هاى آنها کار نداریم اما اگر امام صادق در اینجا بود آیا به این افراد این‌طور جسارت مى‌کرد و این حرف‌ها را مى‌زد؟! قِى کرده‌هاى آنها را... یعنى این حرف‌هایی که اینها زده‌اند، قِى کرده‌اند و استفراغ کرده‌اند! این تربیت امام صادق است جناب آقاى کذا؟! شما که مرجع تقلید هستید به دنیا و به سایر افراد بگویید که اى مردم دنیا امام صادق ما، رئیس مکتب تشیع ما، به نوشته‌هاى افلاطون به «قِى کرده» تعبیر کرده است، به تو چه مى‌گویند؟! دنیا به تو چه مى‌گوید؟! مى‌گوید که نوشته‌های او قِى است؟!