جلسه ۷۱۷

 چطور وقتی كه شما انسان می‌گویید همه افراد انسان اعم از اشخاص مختلف، ملل مختلف، زن و مرد، پیر و جوان، كودك و رضیع و همین طور عالم و جاهل و با الوان مختلف و با اشكال مختلف را در برمی‌گیرد بدون این كه شما احساس كنید كه انسانیت یكی بر دیگری، بله در علم و در معرفت و كمال و اینها احساس كم و زیاد هست ولی در صدق آن عنوان در آن جا كم و زیاد ندارد شما برنج اعلای كیلویی سه هزار یا چهار هزار تومانی هم كه بگیرید ... ما آن زمانها برنج می‌گرفتیم كیلویی شش تومان شش تك تومانی این برنج كه الان شده چند هزار تومان را بگیرید با آن برنج فرض كنید خرده كه با آن آش درست می‌كنند هر دوی اینها برنج است یعنی وقتی كه شما نگاه می‌كنید به این ظرف نمی‌آیید و آن نوعیت برنج بودن را بر آن كه قیمت آن بالاتر است بیشتر حمل كنید هر دو را به یك دید نگاه می‌كنید سر سوزنی در این جا تفاوت نمی‌كند این برای این است كه ماهیت بر همه اینها صدق می‌كند، حالا آن ماهیت می‌شود ماهیت مبهمه، آن ماهیت ماهیت مبهمه است و یك انتزاع عقلی است كه به واسطه مشاهده صور مختلفه خارجیه با اتحاد در خاصیت و با اتحاد در ذاتیات این حقیقت ماهیه را انسان خلق می‌كند اختراع می‌كند خلق فقط منحصر به خدا نیست!! ما هم بلدیم خلق كنیم ما می‌آییم این حقیقت نوعیه را خلق می‌كنیم و هر چه را كه می‌تواند در زیرمجموعه این حقیقت نوعیه قرار بدهد آنها را داخل در تحت این حقیقت نوعیه می‌كنیم این می‌شود یك ماهیت اعتباریه، مثل همین، منتهی به صورت عینی نه به صورت انتزاعی به صورت علمی و عینی كه بعضی تعبیر به علم عنائی كرده اند بعضی مانند افراد تعبیر به مثل افلاطونی كردند. پس بنابراین ما نباید در این جا خیلی استیحاش كنیم بر این كه این مثل افلاطونی یك امر فرض كنید كه چرت و پرتی است و اصل و حساب و كتاب ندارد، همان كیفیتی كه بقیه حكما نسبت به علم ربوبی قائل به اجمال هستند كه از آن مقام اجمال آن علم تفصیلی خارجی نسبت به اعیان خارجی پیدا می‌شود همان مسئله را این افراد به شكل كلی مطرح كردند گفتند علاوه بر این كه این علم نسبت به حقایق خارجیه در علم ربوبی وجود دارد و تمام این جزئیات خارجیه به صورت علمیه در آن علم ربوبی وجود دارد و این وجود علم ربوبی به علم عنائی این وجود علم عنائی منافاتی با اجمال قبل از تفصیل آن ندارد.