حقیقت زمان و کیفیت ارتباط آن با عالم واقع

تلمیذ: پس در حقیقت با بیانی که فرمودید ما عالم طبع داریم و چیزی که الآن ادراک کنیم نداریم. همه عالم مثال است.

استاد: نداریم اصلاً هیچی نداریم. الفاتحه! دیگر همه چیز و دینمان ازبین رفت، شریعتمان ازبین رفت، فیزیک ازبین رفت و هرچه بود هوا رفت! کار ما همین است دیگر همه چیز را به‌هم بزنیم منتها صور فرق می‌کند، آن صورت صورت مجردۀ خالص است بعد خلوصش بیشتر است همین‌طور تا می‌رسد به یک مقامی که در آن مقام... هرچه از آنها بگذرد خصوصیات ابتعادیه مدام بر او اضافه می‌شود که جهات نقیصه است و این جهت نقص به جایی می‌رسد که نیاز به این ابزار دارد و این به‌خاطر تعلق این بدن هست با این ابزار خاص.

تلمیذ: درس فقه آینده موضوعش چیست؟

استاد: همین حج است؛ بحث موانع استطاعت است که من احساس می‌کنم این قضیه از نقطه‌نظر بحث کلی اصولی صحبت شده است ولی از نقطه‌نظر روایی چون باز باید آن روایات مورد بررسی قرار بگیرد نیاز به هفت هشت جلسه‌ای هست. لذا موانع استطاعت را إن‌شاءالله [خواهیم گفت].

أللهم صل علی محمد و آل محمد