
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
تحلیل جایگاه زمان و مکان در سلسله علل تکوینی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین یکی از پیچیدهترین مسائل فلسفی، یعنی کیفیت ربط حادث به قدیم و نحوه تحقق اعیان خارجی میپردازند. ایشان با نقد دیدگاههای رایج که برای حل این معضل به مفاهیم اجمال و تفصیل متوسل میشوند، بر این نکته تأکید دارند که زمان و مکان، اموری انتزاعی و از مقارناتِ تحقق اشیاء هستند، نه اجزای ذاتیِ سلسله علل. استاد با تفکیک میان «سلسله علل معتاد» و «علل تکوینی»، نشان میدهند که چگونه اولیای الهی با عبور از قیود مادی، به حقایق هستی آگاهی مییابند. در نهایت، این بحث به این نتیجه میرسد که علم الهی به حوادث، نه از طریق حدس و گمان، بلکه مبتنی بر اراده تکوینی است و انسان با کاهش تعلق به ماده، میتواند به این ابزارِ ادراکِ حقایق دست یابد.
ربط حادث به قدیم و کیفیت تحقق اعیان خارجی
14خلاصۀ مسئله این است که تمام اشیاء خارجیه با ملاحظۀ خود استمرارشان که ما به آنها حکم زمان مىکنیم و ملاحظۀ مقترناتشان که ما به آنها حکم مکان میکنیم و عرَض و امثالذلک تمام اینها وجود خارجى دارند و در وجود خارجى هیچ نیازى به شیء دیگرى ندارند و نفس سلسلۀ علیت در اینجا اقتضاى این مطلب را مىکند.
تلمیذ: در رابطه با عدم مىتوان اینطور تعریف کرد که آنچه را که مشیت از قبل به آن تعلق نگرفته عدم مىگویند؟ و غیر از آن وجود است که وجود هم دیگر هست؟
استاد: بله، هر چیزى که اراده به او تعلق نگرفته معدوم است.
تلمیذ: ببخشید در یکى از استفتائات حضرتعالی در سایت راجع به شرکتهاى هرمی و گلدکوئست و اینها مطلبی نوشته بود ـ نمیدانم اشتباه تایپی بود یا نه ـ که اینها چون شباهت به ربا ندارند پس اشکال دارد. یک همچنین چیزی بود. یکی از دوستان هم در تهران کپی کرد و به من نشان داد.
استاد: شباهت دارد.
تلمیذ: اینها کنترل مىشود یا نه؟ آیا دوستانی هستند [که کنترل کنند؟] دو مورد بود که اینطور بود، ایشان از من سؤال کرد و من دیدم بله همینطور است. خب اینها بههرحال بهدست افراد هم میرسد.
استاد: بله خب اینها باید دقت بشود. حالا مىخواهید اگر کسى اطلاع پیدا مىکند اینها را به آن مسئولش تذکر بدهد که تصحیح کند.
دلیل حرمت دخانیات
تلمیذ: راجع به سیگار و قلیان و اینها که فرموده بودید حرام است بعضاً صحبت میشود که نظر حضرتعالی مبتنى بر اضرار و ضرر و اینهاست و از آنجا استفاده مىشود. خیلى از أطعمه و أشربه در بازار است مثل چیپسها که موادى دارند و خیلی موادى که در منازل متداول مصرف مىشود موادى که از بیرون تهیه مىشود و کنسروهاى ماهى اینها همه مواد مضر دارد و مواد پروتئینى و بعضى بستهبندیها خب اینها هم مشمول همین قاعده مىشود یا نمىشود؟
