کیفیت ربط حادث به قدیم در نظام هستی

امروز داشتم یک مقاله‌اى از یک بنده خدایی مى‌خواندم راجع به وحدت عددى و وحدت غیرعددى حق صحبت کرده بود. گفتم: عزیز من! تو برو در همان دماء ثلاثه [صحبت کن]! تو را چه به‌ اینکه بیایى مقاله راجع به وحدت عددى و غیرعددی [بنویسی]! او اصلاً عدد نمى‌فهمد [که عدد را] با «همزه» مى‌نویسند یا با «عین» مى‌نویسند! دارد راجع به وحدت [می‌نویسد] وحدت را نمى‌فهمد که با «ه» هویج هست یا «ح» حوله! دارد راجع به این صحبت می‌کند که آن غلط می‌گوید آن درست می‌گوید! واقعاً خیلى باعث تأسف است! خیلى باعث تأسف است که آن کسانى که متعهد نیستند و آن کسانی که متخصص نیستند خودشان را وارد مى‌کنند! اگر کسى بخواهد در فن خود آنها وارد شود فریادشان به ذى العرش المکین مى‌رسد! آخر شما که در این قضیه وارد نیستید چرا یک مسئله‌اى را مى‌گویید که بر شما بخندند؟! نه‌اینکه فقط ما بخندیم غیر از ما هم هستند افرادى که یک چیزى سرشان مى‌شود، فقط آنهایى که عمامه دارند که نیست خب دیگران مى‌خندند آقاجان! شما بروید در مسائل خودتان، در فن خودتان، آنجا تحقیق کنید و هر کاری مى‌خواهید انجام بدهید!

آخر نبایستی که «واحِدٌ لا بِعَدَد»¹ [را این‌طور معنا کنی!] این‌طور که شما معنا می‌کنی آخر کدام منظومه‌خوانى مى‌آید این‌طوری معنا کند؟! شما که [کیفیت] انفکاک حق را با خلقش نمی‌دانید و اصلاً براى شما قابل تصور نیست و لا بینونة عُزله را نمى‌توانید معنا کنید، فورى مى‌گویید که نهج‌البلاغه که فعلاً سندش برای ما معلوم نیست [چرا وارد این مسائل می‌شوید]؟! آن‌وقت در هزارتا حرف‌هاى خودشان نهج‌البلاغه را می‌آورند و می‌زنند! اما فقط بیچاره امیرالمؤمنین، در چیزهاى فلسفى یک‌دفعه سند نهج‌البلاغه ازبین مى‌رود! اگر ازبین مى‌رود چرا در بقیۀ چیزها می‌آیید به همین نهج‌‌البلاغه استدلال مى‌کنید؟! فقط در چیزهای فلسفى که شد [می‌گویید:] سندش معلوم نیست سندش معلوم نیست و برفرض که باشد نمی‌دانم اجماع بر این است و...! یک چیزهایى می‌گویند که اصلاً آدم نمى‌داند به حالشان بخندد یا گریه کند.