
کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
تبیین جایگاه مثال متصل و منفصل در تحقق اعیان خارجی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله «ربط حادث به قدیم» میپردازند. بحث با نقد تصور عامیانه از حدوث که آن را صرفاً در بستر زمان و به معنای خلق بعد از عدم میداند، آغاز میشود. استاد با تفکیک میان ابزارِ انتزاع (زمان) و حقیقتِ منتزع، به جایگاه محوری «عالم مثال» اشاره میکنند. در این دیدگاه، اعیان خارجی دارای مثالهای متصل و منفصل هستند که علت بقا و تحقق آنها به شمار میروند. در ادامه، با ذکر شواهدی از قدرت اولیاء الهی در تصرف در عالم مثال و خلق ابدان، این نکته تبیین میشود که چگونه ماده در برابر ارادهی الهی و ولایتِ متصل به حق، جنبۀ آلیّت دارد. در نهایت، این بحث به اثبات معاد جسمانی و کیفیتِ استمرارِ وجودیِ موجودات در عالم مثال میانجامد که کلید حل بسیاری از معضلات فلسفی و کلامی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله «ربط حادث به قدیم» میپردازند. بحث با نقد تصور عامیانه از حدوث که آن را صرفاً در بستر زمان و به معنای خلق بعد از عدم میداند، آغاز میشود. استاد با تفکیک میان ابزارِ انتزاع (زمان) و حقیقتِ منتزع، به جایگاه محوری «عالم مثال» اشاره میکنند. در این دیدگاه، اعیان خارجی دارای مثالهای متصل و منفصل هستند که علت بقا و تحقق آنها به شمار میروند. در ادامه، با ذکر شواهدی از قدرت اولیاء الهی در تصرف در عالم مثال و خلق ابدان، این نکته تبیین میشود که چگونه ماده در برابر ارادهی الهی و ولایتِ متصل به حق، جنبۀ آلیّت دارد. در نهایت، این بحث به اثبات معاد جسمانی و کیفیتِ استمرارِ وجودیِ موجودات در عالم مثال میانجامد که کلید حل بسیاری از معضلات فلسفی و کلامی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
22تلمیذ: آن کسى که خلق ابدان مىکند، نسبت به دیگران هم مىتواند این تصرف را بکند؟
استاد: بله.
تلمیذ: سلولهای بنیادى هم شبیه این است؟
استاد: البته شباهتى دارد.
تلمیذ: فقط آن طول زمان دارد شاید هم طول زمان برداشته شد عین خود همان شخص میآید دیگر.
استاد: بله. اینهم از نظر چیزهای جدید به درد میخورد!
آن روزى که مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ سوره یس را داشتند در مسجد قائم تفسیر مىکردند، قشنگ یادم است. من سن زیادى نداشتم حدود شانزده یا هفده سال بودم. ایشان داشتند راجع به حضرت عیسى مىگفتند که ﴿إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِندَ ٱللَهِ كَمَثَلِ ءَادَمَ خَلَقَهُۥ مِن تُرَابٖ ثُمَّ قَالَ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ﴾1 وقتى داشتند این قضیه را مىگفتند، گفتند که تعجب نکنید عن قریب علم و تکنولوژى به این خواهد رسید و شما مىبینید ـ به افراد رو کردند ـ که چطور افراد از سلول یک پوست انسان، مىتوانند یک انسان بسازند! آنوقت مىگویند که امام علم غیب ندارد! اینکه شاگرد امام است اینطوری است. وقتى که امام رضا یا موسى بن جعفر علیهمالسّلام اراده مىکند شیر روى پرده را تبدیل به شیر سیصد کیلویى مىکند،2 حضرت چهکار مىکند؟! خلق مثال مىکند دیگر. وقتى خلق مثال کرد خلق خارجى شد. نفس خلق مثال مساوى با [خلق خارجی] است و لازم نیست از داخل باغچه سیصد کیلو خاک بردارد و باهم ترکیب کند آنطورىکه علامه طباطبائى ـ رضوان الله تعالی علیه ـ مىفرمایند، منتها آن زمان را بردارد و...، نه!3 خلق مثال مىکند و شد. این دیگر نیاز به ماده و چیز دیگر ندارد. اگر ما این مسئله را ادراک بکنیم مشکلترین مسئلۀ فلسفى حل شده است که مسئلۀ ربط حادث به قدیم است و دیگر سلسلۀ طولیه برداشته مىشود و ما چه زمانی خلق شدیم و زمانى بوده یا نبوده است تمام این مسائل إنشاءالله روشن مىشود.
أللهم صل علی محمد و آل محمد
- . سوره آل عمران (3) آیه 59. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 100:
«تحقیقا مثل عیسى در نزد خداوند، مثل آدم است که او را از خاک خلق نمود، و سپس به او گفت: بوده باش! پس او بوده خواهد بود.» - . عیون أخبار الرضا علیهالسّلام، ج ۲، ص ۱6۷.
- . جهت اطلاع بیشتر رجوع شود به المیزان فی تفسیر القرآن، ج 1، ص 59.
- . سوره آل عمران (3) آیه 59. نور ملکوت قرآن، ج 2، ص 100:
