کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
تبیین جایگاه مثال متصل و منفصل در تحقق اعیان خارجی
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله «ربط حادث به قدیم» می‌پردازند. بحث با نقد تصور عامیانه از حدوث که آن را صرفاً در بستر زمان و به معنای خلق بعد از عدم می‌داند، آغاز می‌شود. استاد با تفکیک میان ابزارِ انتزاع (زمان) و حقیقتِ منتزع، به جایگاه محوری «عالم مثال» اشاره می‌کنند. در این دیدگاه، اعیان خارجی دارای مثال‌های متصل و منفصل هستند که علت بقا و تحقق آن‌ها به شمار می‌روند. در ادامه، با ذکر شواهدی از قدرت اولیاء الهی در تصرف در عالم مثال و خلق ابدان، این نکته تبیین می‌شود که چگونه ماده در برابر اراده‌ی الهی و ولایتِ متصل به حق، جنبۀ آلیّت دارد. در نهایت، این بحث به اثبات معاد جسمانی و کیفیتِ استمرارِ وجودیِ موجودات در عالم مثال می‌انجامد که کلید حل بسیاری از معضلات فلسفی و کلامی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله «ربط حادث به قدیم» می‌پردازند. بحث با نقد تصور عامیانه از حدوث که آن را صرفاً در بستر زمان و به معنای خلق بعد از عدم می‌داند، آغاز می‌شود. استاد با تفکیک میان ابزارِ انتزاع (زمان) و حقیقتِ منتزع، به جایگاه محوری «عالم مثال» اشاره می‌کنند. در این دیدگاه، اعیان خارجی دارای مثال‌های متصل و منفصل هستند که علت بقا و تحقق آن‌ها به شمار می‌روند. در ادامه، با ذکر شواهدی از قدرت اولیاء الهی در تصرف در عالم مثال و خلق ابدان، این نکته تبیین می‌شود که چگونه ماده در برابر اراده‌ی الهی و ولایتِ متصل به حق، جنبۀ آلیّت دارد. در نهایت، این بحث به اثبات معاد جسمانی و کیفیتِ استمرارِ وجودیِ موجودات در عالم مثال می‌انجامد که کلید حل بسیاری از معضلات فلسفی و کلامی است.
کیفیت ربط حادث به قدیم و حقیقت عالم مثال
16ببینید چه دارم مى‌گویم! ما الآن، فردا هستیم، ما الآن هفتۀ دیگر هستیم، ـ البته بسته به اینکه باشیم یعنى اگر تقدیر باشد نه‌اینکه برویم خداحافظ! ـ ما الآن سال دیگر هستیم، ما الآن إن‌شاءالله در زمان ظهور هستیم. از خدا مى‌خواهیم که زمان ظهور حضرت را براى ما روشن کند. چطور اینکه الآن وجود خود را دیگر مستمر نمى‌بینیم، در خود آن «آن» وقتى نظر داریم آن را دیگر مستقل نمى‌بینیم چون الآن نسبت به خود نگاه مى‌کنیم و در نسبت به خود یک امر ثابت مى‌بینیم، گرچه بخواهیم یا نخواهیم در بستر زمان هستیم ولى ادراک ما نسبت به وجود ما در همان آن، ادراک ثابت است. آنکه دیگر سیّال نیست. بله در آنِ بعد ادراک بعد است ولى در همان آنى که الآن شما دارید نگاه مى‌کنید، وجود خودتان را یک وجود سیّال یا ثابت مى‌بینید؟ وجود ثابت مى‌بینید چون مثالتان ثابت است. وقتى مثالتان ثابت بود پس چطور آن‌وقت این وجود سیّال مى‌شود؟ این سیّال، اعتبارى در عالم اعتبار مى‌شود.
کیفیت خلق ابدان
بنابراین این سیلانى که الآن در عالم وجود مشاهده مى‌کنید این سیلان، ظهور مثال در عالم اعیان است. لذا اگر یک ولیّ خدا بخواهد، مى‌تواند این کار را انجام بدهد که وجود فرداى شما را بیاورد کنار وجود امروزتان بگذارد و دوتا بشود. اِ آقای... [دوتاست که] یکى هم آنجا نشسته است و آن آقا برای فرداست! می‌گوییم که این اینجا کیست؟! مى‌گوید که منِ فردا هستم! هردو یکى هستیم! منتها این فردای من است و او را زود دیده‌ای! یکشنبه آمده و از شنبه جلو افتاده است! می‌آید دوشنبه را کنار شما می‌گذارد همان‌طور که در آنِ واحد یک ولىّ مى‌تواند خلق ابدان کند؛ خلق ابدان یعنى همان وجود خودش را در آنِ واحد در چندجا قرار بدهد. مگر این کار را نمى‌کردند؟! داریم که بعضی‌ها این کار را مى‌کردند. در بین اصحاب ائمه علیهم‌السّلام بعضی‌ها مثل جابر بن یزید جعفى بودند که گاهی اوقات این کار را مى‌کرد و امام باقر علیه‌السّلام هم او را [نهی] کردند.1 این کار در یک آن است نه‌اینکه در اینجا هست بعد بلند مى‌شود با طى الارض در یک ثانیه به آنجا مى‌رود، این یک ثانیه هم باز یک ثانیه است. نه، در عین اینکه الآن دارد در این مجلس صحبت مى‌کند همین الآن دارد در یک جاى دیگر صحبت مى‌کند، دو صحبت مختلف هم مى‌کند! یعنى اینجا راجع به بحث فلسفه صحبت مى‌کند و جاى دیگر راجع به فقه صحبت مى‌کند و جای دیگر راجع به اصول و جای دیگر راجع به تاریخ صحبت می‌کند! هر جایى دارد یک صحبت مى‌کند و یک شخصیت است؛ یعنى یک شخصیت در ظهورهاى مختلف دارد ظاهر مى‌شود. البته بنده خودم ندیدم ولى شخصى که خودش یک هم‌‌‌چنین چیزهایى را داشت مشاهده کردم و یک روز هم یک جریانى اتفاق افتاد که تابه‌حال به کسى نگفتم و بنا ندارم که [بیان] بکنم اما بنده خودم یک هم‌‌‌چنین مواردى را از بعضى از افراد مشاهده کردم.
- . جهت اطلاع رجوع شود به مهر تابناک، ص 28.