حقیقت نوریه و سکون ملائکه

این حکومت دنیا از آن برگى که جراد بر فمش دارد آن را مضغ مى‌کند براى من ارزشش کمتر است.¹

او همیشه نگاهش این‌طورى [عاریانه] است؛ به دنیا این‌طوری است و به خلافت این‌طوری است و به جنگ صفین این‌طوری است، به همه چیز! ما دیگر عوامانه داریم مثال مى‌زنیم والاّ نگاه، نگاه اصلاً بى‌تفاوتى است. حالا ما خیال مى‌کنیم امیرالمؤمنین خلیفه شده است بَه‌بَه دیگر از امشب خواب حورالعین مى‌بیند! نه بابا، اینها مربوط به ما است! مربوط به ما است که نمى‌دانیم حقیقت و واقعیت مسائل چیست و این مسائل به ما بستگى دارد.

حقیقت نوریه اصل و اساس عالم وجود

این إنّیتى که مرحوم آخوند مى‌فرماید این است؛ یعنى این عبارت از یک حقیقتى است که آن نظره‌اى که شما به اشیاء مى‌اندازید آن نظره به همان حقیقةُ الوجود است حقیقةُ الوجود هم که اناره و نور محض است. پس دیگر چگونه مى‌تواند در اینجا ماهیتى در کنار او وجود داشته باشد که قد علم کند و آن حقیقت و نور را محبوس کند، مخفى کند، منکدر و متکدّر کند؟! هرچه هست همان است.

مرحوم آخوند در اینجا این را مى‌فرمایند: ـ البته در عبارات ایشان یک نکاتى هست که احتیاج به قدرى اصلاح دارد ـ آنچه که در عالم وجود هست این نفوس و همین‌طور عوارض این نفوس که آنها همه ظلال هستند همۀ اینها اصل و حقیقتشان حقیقت نوریه است. وقتى حقیقت نوریه شد پس چه چیزى مى‌تواند جلوى این نور را بگیرد و چه چیزى مى‌تواند او را محدود کند؟! اصلاً غیر از حقیقت نوریۀ وجودیه چیزى نیست! چیزى نیست تااینکه بخواهد آن بیاید جلویش را بگیرد و مانع ایجاد کند.

در این به هرچه که مى‌نگرم فقط اختصاص به مسائل معنوى ندارد بلکه مسائل ظاهرى و تعیّنات خارجى به هر کیفیت باشد آن همان حقیقت نور وجود است که براى او تجلّى مى‌کند.