حقیقت نوریه و سکون ملائکه

بَل مقهورةٌ تحتَ استقلاله كَما یُشاهدُ مِن عدمِ استقلالِ‌ الأنوارِ الضعیفة فی مشهدِ النور القوى فی التأثیر و الإنارة فَهكذا حكمُ عالمِ الوجود جمیعاً فی كونِها أشِعة و أنواراً و أضواءً لِلذات الأحدیةِ الواجبیةِ.¹

«بلکه اینها مشتعل از نور واحد هستند که همان خود نور حقیقت وجود است و در تحت استقلال آن نور واحد مقهورند. همان‌طورى‌که از عدم استقلال انوار ضعیفه در یک مشهد نور قوى در تأثیر و اناره این مسئله مشاهده مى‌شود که چطور وقتى که یک نور قوى مى‌آید خود انوار ضعیفه دیگر آن استقلال خودشان را ازدست مى‌دهند و در آن نور اشعۀ‌ قاهره محو مى‌شوند.» این مثالى که براى شما آوردیم تمام اینها حکم عالم وجود را دارد که همۀ اینها در تحت اشعۀ قاهرۀ نور بسیطُ الحقیقه محو هستند. «در اینکه اینها اشعه و انوار و اضواء هستند براى ذات أحدیت واجبیت همۀ اینها اشعه او هستند.» خب شعاع هم اصلش چیست؟ اصل شعاع هم از همان مبدأ خودش است دیگر و چیزى غیر از او نیست. پس چه چیز دیگرى در اینجا مى‌تواند ماهیت باشد؟! البته ماهیت به آن معانى که بعضی‌ها مى‌گویند، نه به آن کیفیتى که مطرح شد.

إذِ الوجودُ كلُّهُ مِن شروقِ نورهِ و لَمعانُ ظهورِه كَما هوَ مُشاهدٌ مِن الشمس المَحسوسِ الذی هوَ المثلُ الأعلىٰ لهُ فی السماواتِ و الأرض إلا أنَّ بینَ الأشعّتین فرقاً أنّ أشعةَ شمسِ العقل أحیاءٌ عاقِلةٌ ناطقةٌ فَعالةٌ.

«وجود تمامش از موجوداتى که دارد از شروق نور این ذات أحد و لمعان ظهور ذات أحدیت است که ما این را از خود شمس در سماوات و ارض مشاهده مى‌کنیم» که نور اشعۀ شمس یعنی نور قاهرش بر همه چیز غلبه مى‌کند و همه را در تحت آن سیطرۀ خودش درمى‌آورد و حتى نورهایى که به سایر اشیاء مى‌دهد آن نورها هم وجود استقلالى ندارند بلکه نورى که از ماه تراوش مى‌کند به‌واسطۀ انعکاس نور شمس است که به او خورده است و همین‌طور ارض و سایر کرات. «إلا أنَّ بینَ الأشعّتین فرقاً ... بین این دو اشعۀ محسوس و غیر محسوس تفاوت این است که شعاع آن عقل کلى که بر همۀ عقول مى‌تابد و بر همۀ نفوس اشراق دارد همۀ اینها حىّ، عاقل، ناطق و فعال هستند.»