جلسه ۷۰۰

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 طریقه اخری ثم إنّک لو تأملت ... در جلسه گذشته عرض شد در مسئله حقیقت نفس، مرحوم آخوند بر اساس فلسفه مشآء آن را یك حقیقت جوهریه می‌دانستند كه حقیقت جوهریه در مقوله تشخص وجود در ممكنات و در طبیعیات مطرح می‌شود نه در مجردات كه آن جنبه ابداعی دارد و از این نظر نفس حقیقتش عبارت از جوهریت می‌شود كه یك جنبه تعلق مادی دارد و چه از باب جسمانیة الحدوث به این مسئله بخواهد توجه بشود یا از باب روحانیة الحدوث و روحانیة البقاء كه بنابر مكتب مشاء و مرحوم آخوند است و یا مرحوم شیخ است و آن مطالب و اشعاری كه در این زمینه هست حكایت از این قضیه می‌كند.

 اگر نظر رفقا باشد من خیال می‌كنم آن حلقه واسطه بین دو نظریه این مطلب را حلّ كند و آن اختلاف را از میان بردارد، شكی نیست در این كه در مسئله عدم العدم طبعا لایكون بشیء و لهذا لایكون موضوعا و لامحمولا و لا مبتدأ و لا خبرا و لا یخبر عنه و لا یخبر به فلهذا در مسئله كیفیت تحقق ارواح قبل از خلق ابدان كه مطلبی است كه اصلا جای شك و شبهه ندارد یعنی در این كه روح قبل از این خلق بدن خودش تحقق خارجی دارد، تحقق خارج منظور نه تحقق در عالم اعیان بلكه تحقق به عنوان تكون منتهی در وعاء خودش نسبت این نیاز به توضیح ندارد و حالا به كیفیت آن وجود كار نداریم ولی بالاخره خود اصل الوجودش در این مسئله شكی و شبهه‌ای نیست بلكه انسان به واسطه قرائن و شواهد كه شواهد نقلیه و قرائن نقلیه قطعیه كه از روایات و اخبار این مسئله كاملا روشن و واضح است و چه از مطالب حسیه و شهودیه و حضوریه می‌تواند به این مسائل برسد و مراتب كشف هم مؤید و مثبت این مسئله هست كه مسئله روح با مسئله ماده در عالم خارج به طور كلی متفاوت است و برای تحقق روح هیچ نیازی به گذشت زمان و ایجاد بستر مناسب برای تغییر و تحولات مادی نیست همان طوری كه این مسئله را در یكی از آن سه مقدمه ظاهرا مقدمه علمیه بود یا در كیفیت علم باری یا در توحید افعالی صفاتی در آن جا بنده در كتاب افق وحی همین مسئله را تا حدودی عرض كردم در آن جا نمی‌خواستیم خیلی مسئله به صورت اصطلاحی و قلمبه و سلمبه بیان كنیم در آن حدّی كه بالاخره قابل فهم برای همه است سعی كردیم كه به مطالب در سطح پایین آورده بشود.