ماهیت و کیفیت ادراک موضوعات در استنباط احکام

عدم تمسّک به خبر واحد در مسائل اعتقادی

اگر مرحوم علامه طباطبایى ـ رضوان الله تعالی علیه ـ و بسیارى از بزرگان مى‌فرمایند: در مسائل اعتقادى نمی‌شود تمسّک به خبر واحد کرد به‌خاطر این مصیبت است. چطور من بیایم دین خودم را و سعادت دنیا و آخرتم را در گروى یک روایتى بگذارم که‌ نمى‌دانم از امام هست! اگر بدانم که نقل شده است که حرفى ندارم. خود امام علیه‌السلام بیاید به من بگوید: این، این، این، من همه را مى‌نویسم و بعد هم به آنها عمل مى‌کنم، دیگر غصه ندارم. ولى من دارم مى‌آیم وضعم، زندگیم، اجتهاد، استنباط و ارتباط با مردم، ـ حالا خودم به جهنم ـ همه را مى‌گذارم بر اساس یک شنیده که آن شنیده نه اصل دارد و نه اساس دارد!

بر فرض هم ابى‌بصیر آدم خوبى بوده است درست بوده است ولى معصوم که نبوده است! آدمى‌ بوده است درست مثل بقیه، اشتباه هم داشته خیلى هم داشته است مثل بقیه اشتباه داشته است! این مسئله و قضیه است! من وقتى داشتم این مسئله اجماع را در آن زمان نگاه مى‌کردم دیدم ما همان راهى که اهل‌تسنن رفته‌اند همان راه را داریم مى‌رویم. پیش فلان آقا رفته‌اند و این کتاب [اجماعِ] بنده را برده‌اند [آن آقا] گفته است:

آقا چطور ممکن است ایشان یک هم‌چنین چیزى نوشته است! هفتاد مسئله ارث داریم که هیچ‌کدام از اینها در روایت نیستند پس اینها را باید کنار بگذاریم!

گفتم: نه‌خیر، هفتصدتا داشته باشیم! حالا به طرف مى‌گویم: این قضیه از اصل ایراد دارد! آن آقا مى‌گوید: نه آقا، ما هفتاد مسئلۀ ارث [داریم که روایت ندارد!] [من هم] مى‌گویم: هفت‌هزارتا داشته باشد! وقتى اصل مسئله خراب است باید تمسّک به عمومات کرد به اجماع چه ارتباطى دارد! اینها چیزهایى است که باید آنها را به مطالب کلى برگرداند و نمی‌شود به چیزهایی که... [صوت قطع شد] یعنى با تصور و شاید و ان‌شاءالله کار درست نمى‌شود!