ماهیت و کیفیت ادراک موضوعات در استنباط احکام

در همین حدیثى که این‌همه حرف و نقل راجع به آن پیش آمده است؛ در حدیث رفع؛ «رُفِعَ ما لا یَعلمون»،¹ این حدیث در کافى یک نقل هست و در تهذیب شیخ طور دیگر نقل مى‌کند. این یک حدیثى که این‌همه روى آن حرف و مسئله است و این قواعد کلى ما مبتنى بر این است، به دو نقل مختلف دارد نقل مى‌شود. امام این دو اختلاف را بیان کرده است یا نه؟! امام که اختلاف نمى‌اندازد! حرفى که امام رضا علیه‌السّلام مى‌زند با حرفى که امام سجاد علیه‌السّلام مى‌زند یکى است و این اختلاف از کجا آمده است؟! اختلاف از راوى پیش آمده است! امام که در گوش مخاطبین تصرف نمى‌کرد! امام علیه‌السّلام روایتى مى‌گفت و آن یکى عوضى شنیده است، آن یکى طور دیگرى شنیده است. این دوتا با همدیگر متعارض شد! این دو باهم مختلف شدند! چه‌کار کنیم؟ آن‌وقت حالا ما باید بر سرمان بزنیم و دنبال مرجحات برویم، دنبال ضوابط برویم، دنبال مسائل دیگر برویم تااینکه ببینیم چه بوده‌ است!

من مى‌گویم خودم نشسته بودم در مجلسى که مرحوم پدرمان داشت صحبت مى‌کرد و کنار دستى من داشت عوضى مى‌نوشت! این را که دیگر بنده با چشمم داشتم مى‌دیدم با اینکه آدم محترمى‌ هم بود، آدم اهل فضلى هم بود، آدم باسوادى هم بود و آدم معروفى هم هست من وقتى که نگاه کردم دیدم عجب! آنچه من دارم مى‌نویسم این یک چیز دیگر دارد مى‌نویسد! گفتم: آقا عوضى مى‌نویسى! او هم دارد مى‌شنود ولی تقصیر ندارد چون اولاً: فاصله‌اى که دارد صحبت مى‌کند چند متر هست! بعدهم آیا گوشش درست مى‌شنود؟ ده‌دهم بوده یا نُه‌دهم بوده است؟ آب آورده بوده است پرده صُماخش پاره شده بوده است! نمى‌دانم چه شده بوده است! شخص هزارتا مشکل دارد، گوشش سنگین بوده است یا نه؟! مگر افرادى که در این زمان گوششان سنگین هست و سمعک مى‌زنند مگر در زمان امام صادق نبوده‌اند؟! خب اینها هم بوده‌اند. این شش‌تا را شنیده است ده‌تا را نشنیده است! إلا و بالله و دست هم مى‌گذارد [روی قرآن] و راست هم مى‌گوید. پیش خودش راست مى‌گوید! دست مى‌گذارد روى قرآن که این است و جز این نیست و همین است و امام فرمودند. پیش خودش هم راست هست و مى‌رود بر طبقش عمل مى‌کند. حضرت موقع صحبت در گوش هرکسى سمعک نگذاشته است و [بگوید:] هان! درست حرفى که من مى‌گویم همان را بشنوید خیلى از اینها کاغذ داشتند ثبت مى‌کردند. خیلى از آنها نداشتند و خیلى از اینها مطلب را اشتباه [مى‌نوشتند].