جلسه ۶۹۴

 تلمیذ: ماهیت را هم نمی‌شود این طور معنا كنیم یعنی تصویر و برداشت ذهنی ما از وجود باشد این كه می‌فرمائید حقیقت مثل افلاطونیه و برداشتهای ما ماهیت را هم این جور تصویر كنیم!

 استاد: ببینید در مورد ماهیت اشیاء، ماهیت به دو كیفیت تصور می‌شود یكی ماهیت كلیه مبهمه همینی است كه الان مشغول صحبت آن هستیم. در ماهیت مبهمه خود مصداق خارجی دخالت ندارد بلكه یك سری حقایقی كه آن حقایق برداشتهای ذهن است از ارتباط با خارج، آن زمینه حقایق و آن نتیجه و چكیده‌ای كه از مسائل مختلفه برای انسان حاصل می‌شود و همه اینها جمع می‌شوند و مندمج و تركیب و خلط می‌شوند و به صورت یك صورت ذهنی درمی‌آیند اسم او را ما می‌گذاریم ماهیت، حالا در هر چه می‌خواهد تحقق پیدا كند فرق نمی‌كند چه ماهیت حیوانی باشد چه جمادی باشد چه مجرده باشد چه مصداق خارجی باشد یا نباشد آن چه را كه نتیجه و چكیده حقایق خارجیه مختلفی است كه برای آن حاصل می‌شود ما اسم آن را ماهیت می‌گذاریم شما تا وقتی كه به شی‌ایی اطلاع كافی پیدا نكردید نمی‌توانید یك ماهیتی در ذهن خود تصور كنید می‌آیید یك جنسی را می‌آورند در جلوی شما قرار می‌دهند یك دانه ای را می‌آورند در مقابل شما قرار می‌دهند می‌گوئید من به عمرم تا به حال با این دانه برخورد نكردم این نه گندم می‌ماند نه به برنج می‌ماند نه به لوبیا و لپه و نخود می‌ماند این یك چیز جدیدی است نمی‌توانید تشخیص بدهید اولین مسئله‌ای كه درك می‌كنید از این قضیه آن حجم خود این دانه است كه این دانه ماده است و مجرد نیست سنخیت آن صلبه است نه رقت و لطافت و اینها است این را احساس می‌كند این می‌شود حقیقت پنهانی كه برای شما حاصل می‌شود می‌بینید این مأكول است وقتی كه مأكول شد خوب با حجر و سنگ و شجر و اینها فرض كنید كه تفاوت پیدا می‌كند این هم یك حقیقت دوم، حقیقت سومی پیدا می‌كنید كه می‌بینید كه اثراتی در شما به وجود آورده مثل این كه باعث رفع فلان كسالت شما شده دارای نشاط شدید فرض كنید كه دردی و مرضی كه داشتید به واسطه خوردن این، در سایر آن چه را كه تا به حال با او ارتباط داشتید پیدا نشده این می‌شود سوم.