جلسه ۶۹۱

7

ببینید تمام اینها ناشی از چه می‌شود؟ ناشی از این می‌شود كه هر چیزی را باید در جای خودش قرار داد. صور ذهنیه مربوط به ذهن است و صور خارجی مربوط به خارج است و از جمله غیر بسائط حالا ما از او تعبیر به مركب می‌آوریم. ما می‌آییم و آن صورتهای خارجی را تقسیم می‌كنیم به ماده و صورت. ماده‌ای در خارج نیست! ما می‌آییم و در خارج جنس و فصل درست می‌كنیم جنس و فصلی در خارج نیست! ما می‌آییم و می‌گوییم ما به الا شتراك است یا ما به الامتیاز و به واسطه آن ما به الاشتراك و ما به الامتیاز البته این مطالبی كه خدمتتان عرض كنم این مطالب قا بل برای صحبت هست و در ادامه مطلب ان‌شاءالله در تتمه وقتی كه می‌رسیم جلوتر در همین فصل از آن مطالبی كه بزرگان در عرفان نظری در این زمینه نقل كردند هم نقل خواهیم كرد پس بنابراین آن چه كه هست این است كه لیس فی عالم الوجود الا الوجود و مظاهره و لیس فی عالم الوجود الّا الماده و الصوره بجمیع انحائها منتفٍ!
بله در حقایق خارجیه و همین طور در حقایق خارجی ذهن و همین طور در صور ذهنیه ذهن، در حقایق خارجیه در عالم شهادت و همین طور در خود عوالم غیر شهادت و همین طور در صور ذهنیه می‌آید اعتباراً ما به الاشتراكی را تصور می‌كند كه اسمش را می‌گذارد ماده، مابه الامتیازی را تصور می‌كند اسمش را می‌گذارد صورت اعتباراًبه جهت آن مشتركاتی را كه مشاهده می‌كند. ولكن فی الحقیقه این جنبه صورتیت این فقط او حا كم است و غیر از صورت چیز دیگری به نام ماده ما نداریم!
تلمیذ: ماده عبارت از همان فیض منبسط است؟
استاد: بله منتهی خب البته به این وضوحی نیست مسئله ایشان در چند جا این مسئله مطرح است یكی در جنبه علت و معلول است، یكی در جنبه قوه و فعل است، یكی هم در مباحث نفس است در چند جای مختلف این قضیه مطرح است ولی خوب علی كل حال این یك مطلبی است كه نیاز به دقت بیشتری دارد! در آن جا این مسئله به وضوح نیامده یا این كه این طور تصور من است.