ماهیت انتزاع جنس و فصل در فلسفه

علیٰ‌کلّ‌حال این وضعیت باید این‌طور باشد. حالا ما این‌طور هستیم؟! مثلاً داریم که در آنجا بدنى که انسان دارد سایه ندارد. خب اگر بدن در آنجا همین چیز باشد چطور سایه ندارد؟! مگر مى‌شود که نور به یک جسم مادى بخورد و سایه نیندازد؟! این نمى‌شود. پس باید یک حیثیتى باشد و بدن در آنجا باید یک بدن دیگرى باشد، نورى که در آنجا نور است بتواند عبور کند و از ماده رد بشود و دیگر سایه و ظلى در آنجا تشکیل نشود. علیٰ‌کلّ‌حال إن‌شاءالله برویم تماشا کنیم. بیخود این‌قدر اینجا زور نزنیم تا بخواهیم ببینیم که چه خبر است! این مسئله قلیل الجدوى است. مهم همان مسئلۀ استقلال صورى است که آن حیثیت صورت است که شخصیت شخص و آن هویت شخص و آن إنیّت شخص را تشکیل مى‌دهد حالا در هر قالبى و شکلى و در هر بدنى مى‌خواهد باشد [فرق ندارد].

این مسئله را اگر درنظر بگیریم آن‌وقت به کلام مرحوم آخوند مى‌رسیم که در پاسخ اشکال بنابر فلسفۀ مشاء این پاسخ داده مى‌شود که ماده یک امر مبهمى است؛ یک امر مبهم و قابل براى تسرى به همه است. آن دو کیلو بودن یک طفل در همه ممکن است وجود داشته باشد. در یک بیمارستانى که پانزده‌تا بچه به‌دنیا مى‌آیند ممکن است بین دو کیلو و دو کیلو و نیم و سه کیلو و سه کیلو و نیم باشند و هیچ توجهى نیست به اینکه حالا این سه کیلو یا دو کیلو است بلکه می‌گویند: اسمش چیست، پسر کیست، شکلش چطور است، مادر یا پدر دنبال این می‌گردد که این شکلش چطورى است، پسر است یا دختر است، خصوصیات روحی‌اش چطور است و... اما اینکه چند کیلو است را در آخر سؤال مى‌کند، مى‌گویند: سه کیلو بود، می‌گوید: پس خوب بوده است یا فرض کنید که دو کیلو بوده است. یکى وقتی به‌دنیا آمده بود یک کیلو و سیصد گرم بود همه گفتند: این چطور زنده مى‌ماند؟! الآن براى خودش 130 کیلو است. خلاصه اینها دنبال این وزن نمى‌گردند که این وزن در ذهن و در نظرشان باشد. نه، انسان فقط دنبال شخصیت این بچه مى‌گردد.