جلسه ۶۸۵

اعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 صحبت در كیفیت اخذ جنس از ماده و صورت بود بنابر مطلب باب ایساغوجی و كلیات خمس و مشربی كه مرحوم آخوند بر آن مشرب مشی كردند ما به عنوان این كه اصالت دارد در ابهام خود این جنبه فعلیت دارد و لذا ما می‌توانیم جنس را از ماده اخذ كنیم و به عنوان یك مابه الا شتراك به همه انواع تعمیم بدهیم و همین طور صورت، از آن جایی كه جنبه امتیاز و تعین و تشخص دارد و فعلیت دارد در این تعین و تشخص، ما اصل را باید از صورت انتزاع كنیم. این مطلب و مسلكی بود كه خوب تا به حال فلسفه و همین طور مرحوم آخوند و غیره كه امثال بوعلی و اینها باشند به این مسئله می‌رسیدند گرچه مرحوم بوعلی در اینجا مطلبی دارد كه البته ایشان به این مسئله‌ای كه مرحوم آخوند اشاره می‌كنند نرسیده. ولی ایشان باز به قدری مطلب را از سادگی خودش بیرون می‌آورد كه این قدر هم ساده فكر نكنید كه فصل را بخواهید از صورت بگیرید و تصور كنید كه ما به الامتیاز برایتان مشخص شده و آن حقیقت الشیء برای شما منتشر شده. ظاهراً او هم همین طور می‌خواهد بگوید منتهی مطلب در یك ابهام باقی مانده و با یك ابهام ایشان رد می‌شوند در این كه، حقایق اشیاء را فقط خدای متعال به آن عالم الغیب و الشهادی است او تواند آن مسئله را بفهمد و ادراك كند و معرفت به كنه ذات اشیاء داشته باشد و دیگران فقط صور ظاهر و اعراض و لوازم را می‌بینید منتهی بر آن اجتماع آن اعراض، حكم فصل و فعلیة الشئ می‌كنند و خیال می‌كنند كه حقیقت شیء همان است همین كه نگاه می‌كند به یك غنم و سر او را به آن شكل می‌بیند و پوست او را به آن قسم می‌بیند و كیفیت صوت او را به آن شكل مشاهده می‌كند و خصوصیاتی را كه از نقطه نظر مسائل و خواص خود لحم و ویتامینهایی كه دارد و كیفیت مزه‌های كه دارد و امثال ذلك روی هم رفته برای او یك صورت متعین و متشخص پیدا می‌شود اسم او را می‌گذارد غنم.