حقیقت وجود و مراتب ادراک آن

بله، ذهن مى‌تواند یک مفهوم مبهم را به‌عنوان‌ اصل براى خود بپذیرد فرض کنید در همین روال فلسفۀ مشاء و منطقیین و مبناى عرف بر استمرار ماده در صور مختلف، آنچه را که ذهن مى‌تواند ادراک بکند یک هیولاى مبهمه است. همان‌طورى‌که مثال زدم یک صورتى را که الآن در جلوى ماست، این اشیائى که در جلوى ماست اینها همه قدمت سابقى دارند فرض کنید همین فرشى را که الآن ما در اینجا داریم مشاهده مى‌کنیم اگر پشم نباشد و الیاف باشد، الیاف فرش را از نفت استخراج می‌کنند، حالا این یک امر خلق‌الساعه نیست که همین امروز صبح شما بلند شوید ببینید که نفت را استخراج کردند و این از نفت همین امروز پیدا شده است و این را هم همین امروز استخراج کردند و در یک چشم به‌هم زدن الیافى را از آن جدا کردند. یک مقداری را تبخیر کردند بنزین شده است یک مقداری نفت سفید شد و یک مقداری فلان شد و در پایان هم گازوئیل و مازوت می‌ماند. می‌گویند که بیش از صد نوع مواد و اینها از آن استخراج مى‌کنند این الآن فرض کنید که یک امر دامنه‌دارى بوده که از میلیون‌ها سال پیش این قضیه اتفاق افتاده است حالا اشیائی بودند که همۀ اینها تبدیل به نفت شدند یا موجوداتى بودند اعم از زنده و غیر زنده که اینها چیزهایى است که در همین کتب و اینها راجع به این مسئله گفته مى‌شود و صحبت مى‌شود و بالأخره برگشت این قضیه به میلیون‌ها سال قبل است و در قبل یک هم‌چنین ماده‌اى نبود و بعد در خارج در جنگل‌ها و اینها تبدیل به یک هم‌چنین ماده‌اى شد. آنچه که در جنگل‌ها بودند خود آنها چه زمان‌هایى را سپرى کردند و... مدام باید عقب بروید و نمى‌توانید در یک جا توقف کنید و نمى‌توانید بایستید و بگویید که یکى از اینها خلق‌الساعه بود و اصلاً وجود خارجى نداشت.