جلسه ۶۷۹

 تلمیذ: مرحوم آقا سید احمد می‌فرماید فرقی نمی‌كند معلول هم فانی در علت است

 استاد: نه

 تلمیذ:؟!

 استاد: می‌دانم ایشان فرمودند كه بله لذا فرمودند در بعضی جاها صدرالمتألهین چون به ضیق خناق افتاده اعتراف كرده ولی تبیینش نكرده منظور من كیفیت بیان قضیه، این اشكال را حصر می‌كند یعنی كیفیت اینكه خود علت چگونه ظهور در معلول دارد به نحوی كه شما نمی‌توانید انفكاكی بین این دو قائل بشوید این مسئله است! حالا این قضیه را در روز بعد یك مقدار مطابق با چیز مطرح می‌كنیم و خوب البته بحث كلی می‌ماند در همان مباحث علیت كه در آنجا خلاصه باید مطرح بشود بله درست است مرحوم آقا سید احمد هم به این مسئله تصریح دارند ولی صحبت من در تبیینش است كه چگونه این مسئلهعلیت را برای آقا شیخ محمدحسین بیان كند و به نحوی كه این مرحوم آقا شیخ محمد حسین به همان كنه حقیقت علیت پی ببرد لذا آن زمان ایشان نتوانستد آن طوری كه باید وشاید این قضیه را جا بیاندازند و می‌بینیم بعد از فوت آقا سید احمد یكی از شاگردان ایشان می‌رود با مرحوم آقا شیخ محمد حسین به اصطلاح بحث می‌كند كه مرحوم آقا سید حسن كشمیری بوده ظاهرا بله مرحوم آقا سید حسن كشمیری بوده و ایشان را ملزم می‌كند لذا شما در آن منظومه مرحوم آقا شیخ محمد حسین می‌بیند كه ایشان به كنه این مطلب رسیده و وقتی كه به مسئله هو هویت می‌رسد كه حتی رد مورد اثنین وقتی كه قضیه اثنینیت را می‌آید ایشان بیان می‌كند یكی از آن هو هویتها رفع انیت می‌داند بین دو شیء، در این كه دو شیءاست در آنجا اعتراف می‌كند بر اینكه مسئله هو هویت می‌تواند با دو مَظهَر مختلف وجود داشته باشد و بدین صورت است كه انیت از این وسط برداشته شدن برداشته شود و انیت یعنی فناء معلول در علت. خوب آن موقع برای ایشان هنوز نبوده و این قضیه بعدا پیدا شد.