فایده فلسفه در خودشناسی و سلوک

این مسئله که این قابلیتِ در ماده، فعلیت داشته باشد یک مسئله‌اى است که ما این را احساس مى‌کنیم و جنس را از همین مى‌گیریم درحالى‌که هویت خارجى همین ماده به‌ صورت است؛ یعنى همان صورتى که الآن شما دارید مى‌بینید، همین شیئی که دارید در خارج مى‌بینید همه‌اش همین واقعیت است و اگر صورت تغییر کند باز همه‌اش همین است؛ یعنى همانى که دارید شما مى‌بینید به معناى فناء ماده در صورت است یعنى بااینکه این ماده از نقطه‌نظر فعلیت داراى فعلیت استعدادى است یعنى استعداد و تهیؤ و آمادگى را دارد یعنى واجد تقبل صورت است این واجدیت را اگر نداشت هزارتا صورت هم نمى‌توانست این ماده را به وضعیت خودش برگرداند باید این ماده قبول بکند تااینکه این صورت بتواند این را در خود هضم و محو کند و به مخاطبین به آن کیفیتى که در خودش هست ارائه بدهد. این هضمى که مى‌خواهد بکند باید چیزى باشد یا نباید باشد؟ باید یک استعداد و آمادگى و قبولى باشد یا نباشد؟ اگر این استعداد و آمادگى نباشد این صورت نمى‌تواند آن کار را انجام بدهد. چطور ممکن است آن صورت جنین بودن در رحم مادر که تبدیل به ﴿ثُمّ انشَأۡنَٰهُ خَلۡقًا ءَاخَر﴾¹ مى‌شود، همان صورت بتواند یک حدید را دربیاورد؟! البته عرض کردم فعلاً بحث ما در عالم عَرض است نه جنبۀ طولی یعنی ما این بحث را در عالم ماده و صورت، در عالم هیولا و صورت مى‌کنیم ولى از نقطه‌نظر مسائل غیرعادی و امثال‌ذلک و کرامات و اینها نه، آن صورت به هر جسمى که تعلق گرفت مى‌تواند او را در خود هضم کند! یااینکه اصلاً خود صورت، جسم بسازد؛ یعنى خود صورت است که آن جسم خارجى را به این انواع و اشکال مختلف در هردو حال خودش درمى‌آورد؛ چه جسمى ‌وجود خارجى داشته باشد و صورت بیاید در او تأثیرگذار ‌باشد یا جسمى‌ وجود خارجى نداشته باشد و فقط صورت محض باشد مثل اراده و همت ولىّ، کرامت اولیاء، اعجاز انبیاء و ائمه و حُجج که در اینها خود صورت مى‌آید و ماده از خود ایجاد مى‌کند! خود صورت مى‌آید و وزن در خارج خلق مى‌کند، سایه در خارج به‌وجود مى‌آورد. خود صورت مى‌آید آثار و خصوصیات ماده را به همه نشان مى‌دهد. این الآن این است و وزنش هم این است هیچ تفاوتى هم ندارد بلند شو برو نگاهش کن! این‌هم شیری است که امام رضا علیه‌السّلام درست کرده است اگر جرئت داری یک متر جلوتر برو! نگاهت که مى‌کند زمین مى‌خورى! این دیگر شوخی‌بردار نیست! وضعیت و هیکل و خصوصیاتش [مانند شیر واقعی است]. هر شیرى که آدم در آن شک کند دیگر در شیرى که امام رضا درست مى‌کند شک ندارد که خطرى است و باید از او فاصله گرفت!