کیفیت انتزاع جنس از ماده و فصل از صورت

علت ازدواج نکردن حضرت عیسی

تلمیذ: آیا در مورد حضرت عیسی درست است که بگوییم چون ایشان با بقیه فرق می‌کردند و روحانیت خاصی داشتند ازدواج نکردند؟!

استاد: ما در روایات داریم وقتى که در زمان ظهور حضرت نزول پیدا مى‌کنند ازدواج مى‌کنند. یعنى فرق مى‌کند؟! نه فرق نمى‌کند.

تلمیذ: می‌توانیم بگوییم اصلاً نتوانستند ازدواج بکنند؟ یا ذاتی ایشان بوده است؟

استاد: نتوانستند که نه! یک جنبه‌اى بوده است. ذاتى ایشان نبوده است. آن غلبۀ لطافتِ روح در نفس به‌نحوى بوده که مانع از تعلّق نفس به این جنبۀ مسئله مى‌شد، نه‌اینکه وجود ایشان وجود انسان نبوده است! غذا مى‌خوردند حرکت مى‌کردند راه می‌رفتند فقط آن جنبۀ حیوانى در ایشان ضعیف بوده است.‌

تلمیذ: به ‌اینکه پدر نداشتند ارتباطی ندارد؟

استاد: نه، خود حضرت آدم پدر نداشت ببین چه کرد! آنکه نه پدر داشت نه مادر! پدر و مادر همه را تا قیامت درست کرد!

تلمیذ: بعد از نزول و ازدواج، حضرت عیسی به زندگی ادامه می‌دهد؟

استاد: بله، داریم ازدواج مى‌کند. لابد یکى از کارهایى که امام زمان علیه‌السّلام مى‌کند همین است که مى‌آید براى حضرت عیسى زن مى‌گیرد!

تلمیذ: آیا حضرت موسی در اشیاء خارجی تصرف کردند؟

استاد: نسبت به آن مار؟

تلمیذ: بله!

استاد: ایشان هم همین را مى‌فرمایند. ایشان هم اگر بخواهند بگویند که در اشیاء خارج [است]، اشکال پیدا مى‌شود. اگر بالأخره بخواهد در اشیاء خارج باشد آنها هم باید تغییر پیدا بکنند درحالى‌که همه چیز سر جایش هست‌. بله، از نظر اعجاز، مثلاً حضرت فقط در خود عصا و خشب یک تغییر و تحولاتى ایجاد کرده است بدون اینکه نسبت به اشیاء خارجى بخواهد سرایت کند یعنى خود آن را از خشب بودن و چوب بودن برگرداند و تبدیل به خاک کرد و در خود همان خاک یک تغییراتى ایجاد کرد و بعد تبدیل به مثلاً سبزه کرد و باز به خود همان سبزه یک جنبۀ نفسانى داد و دوباره آن را تبدیل به حیوان کرده است بعد همین‌طور آن حیوانى را به‌وجود آورده تا صورت مار بودن را به خود گرفت، بدون اینکه از محیط یک متری آنجا چیزى دست خورده باشد و تکان خورده باشد و حرکت کرده باشد.