جلسه ۶۷۳

 پس بنابراین شما جنسیت را از ماده به واسطه جوهریت اخذ كردید و بعد می‌بیند كه صورت هم جوهر دارد، پس بنابراین آن هم دارای جنس است لان نسبته الیهما علی السواء نسبت این جوهر به هر دوی اینها علی السواء است جوهر را هم از ماده و هم از صورت می‌توانید انتزاع كنید.

 لأنَّ کلًا منهما نوع من الجوهر. هر كدام از اینها یك نوع از جوهر هستند، هم ماده یك نوع از جوهر است و هم صورت یك نوع از جوهر است پس بنابراین شما كه می‌گویید جنس را از ماده اخذ می‌كنیم، این غلط است چون شما از صورت هم می‌توانید اخذ كنید و للجنس جوهر و كما یؤخذ من الماده یؤخذ من الصوره.

 فنقول فی تحقیق ذلک: كه چرا ما جنس را از ماده اخذ كردیم و این جوهریت ماده است كه جنسیت را به دست ما می‌دهد فنقول فی تحقیق ذلک: إنَّ لکل واحده من الهیولی و الصوره ماهیه بسیطه نوعیه تترکب فی العقل من جنس مشترک بینهما و فصل یحصّله برای هر كدام از هیولی و صورت یك ماهیت بسیطه‌ای و نوعیه‌ای است كه در عقل، مركب می‌شود از جنس مشترك بین اینها و فصلی كه او را تحصیل می‌كند، یعنی هر كدام از هیولی و صورت دارای جنس و فصل هستند، دارای ماده و صورت هستند، هر كدام از اینها در عقل مركب می‌شود از ماهیهٌ ـ این فاعل همان تتركب است ـ مركب می‌شود ماهیت نوعیه ویقومه وجودا و از نظر وجود به او قوام می‌دهد، یعنی از نظر وجود باعث قوام همان وجود خارجی، همان ماهیت و صورت می‌شود.

 وذلک هو مفهوم الجوهر. مفهوم جوهر همین است، یعنی جوهر هم به ماده گفته می‌شود هم به فصل.

 والفصلان هم الاستعداد لاحدهما و لامتداد للأُخری آن دو فصلی كه برای هر كدام از این دو تا هستند، هم ماده گفتیم دارای فصل است، هم صورت دارای فصل است، باز خود ماده كه دارای فصل است چون قرار بر این است كه از نقطهنظر تمیز با بقیه فرق بكند گرچه از نقطه نظر تشخص قابل اشاره نیست، یعنی همین قدر ماده‌ای كه در جمادات است از نقطه نظر تمیز فرق می‌كند با ماده‌ای كه در غیر جمادات است، یا با ماده ای كه در امواج و نور و صوت و امثال ذلك است.