جلسه ۶۷۱

 صحبت در این است كه این جسمی‌كه الان در خارج هست دارای سه مرتبه وجودی است و هر كدام از اینها اگر نباشد خود آن جسم نخواهد بود و شكی در این نیست. مرتبه اول مرتبه ماهیت است، مرتبه ماده بودن این جسم است كه این جسم یك ماده خارجی است در قبال ماده عقلی، شما ماده عقلی هم دارید این تصورات ذهنی كه می‌شود اینها دارای ماده وصورت است اگر ماده و صورت نباشد دیگر تصور خارجی در اینجا معنا ندارد ماده بودنش عبارت است از همان حقیقت وجودیه كیفیه نفسیه، كه آن حقیقت كیفیه نفسیه یعنی نفس الوجود ذهنی در عالم تجرد، آن نفس الوجود دارای یك حقیقتی است كه آن حقیقت، حقیقت مجرده است و شما نمی‌توانید آن حقیقت مجرده را جدا و منفك از صورت خودش بكنید آن حقیقت مجرده در خود ذهن به صور مختلفی در میآید گاهی اوقات به صورت انسان در می‌آید و شما در ذهنتان تصور یك انسان می‌كنید گاهی اوقات همان به صورت حیوان در می‌آیید و تصور حیوان می‌كنید و هلم جرا.

 پس بنابراین گرچه مفاهیم در اینجا مختلف هستند ولی خود مفاهیم از نقطهنظر تحلیل عقلی در صور عقلیه مركب هستند، منتهی تركیبشان تركیب خارجی و مخلوط نیست كه شما بردارید قاطی بكنید! وجود آنها وجود مجرد و وجود تجردی است نه اینكه در خارج فرض كنید كه شما شكرها و هر كدام از اینها دارای یك صورت نوعیه هستند و تحقق خارجی دارند را شما با انضمام یكدیگر و تركیب و منتاژی كه می‌كنید یك حقیقت خارجی و به اصطلاح یك شیءخارجی در اینجا درست بكنید! این در اینجا به آن كیفیت نیست.

 پس در خود صورت خارجی مسئله هم این است همین كه شما می‌آیید و در ذهن خودتان فشار می‌آورید و می‌خواهید یك شیء واقعیت را ترسیم كنید آن مهندسی كه می‌آید و می‌خواهد یك دستگاهی را بسازد كه این توقع از آن دستگاه برآورده بشود، آن مهندس در عقل خودش و در نفس خودش چه كاری انجام می‌دهد چه نیرویی اعمال می‌كند تا اینكه آن صورتی را كه منطبق با خواستهای او است و منطبق با نیات و اهداف و اغراض او است، آن صورت را ایجاد می‌كند. اگر آن صورت خارجی بسیط بود یكدفعه باید به محض اراده، آن صورت خارجی منطبع بشود چون بسیط است، بسیط كه دیگر نیاز به تركیب ندارد، بسیط كه نیاز به اعمال رویه ندارد، بسیط كه دیگر نیاز به اعمال قوه نفسیه و اینها ندارد صرف یك صورت بسیط، به محض اراده نفس آن صورت در او تجلی پیدا می‌كند و در نفس او حضور پیدا می‌كند.