تحلیل عقلی رابطه ماده و صورت در موجودات

تلمیذ: در درس یکی از آقایان مراجع بحث در خصوص گسترش و وسیع کردن حرم و اماکن متبرکه مطرح شد و من بدون ذکر اسم نظر مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ را بیان کردم. او می‌دانست که ما منسوب به این مکتب هستیم، گفت که شما این ولایت‌ها را برای امام درست کردید! کجا امام این ولایت‌ها را دارد؟!

تأثیر میزان افق در ثبوت هلال

تلمیذ: رؤیت هلال طریقیت است؟ چرا اعلام کردند؟

استاد: بله. خب اینجا طریقیت نبوده است.‌

تلمیذ: ماه بوده است.

استاد: نه، کسى ندیده‌ است.

تلمیذ: کسى ندیده ولی [بالای افق بود].

استاد: از تحت‌الشعاع خارج شده بود یا نه؟ اگر از تحت‌الشعاع خارج بشود همه به‌واسطۀ چشم خود مى‌توانند ببینند.

تلمیذ: پنج درجه بالای افق هست و 12 درجه با شمس فاصله دارد ولى قابل رؤیت نیست.‌

استاد: وقتى قابل رؤیت نیست پس آن روز ثابت نیست چون طریقیت است.

تلمیذ: از نظر علمى بوده است.‌

استاد: اتفاقاً از نظر علمى نبوده است یعنى از نظر علمى گفتند که تحت‌الشعاع بوده‌ است.

تلمیذ: در آفریقا قابل رؤیت بوده است.‌

تلمیذ: مسئول دفتر یکى از آقایان گفت که الآن 12 درجه با شمس فاصله دارد و دیده نمی‌شود!

استاد: آیا شما یا آنها با چشمشان ولو با اجهزه و تلسکوپ ماه را دیده‌اند یا نه؟!

تلمیذ: می‌گویند که دیده نمى‌شود.

استاد: خب دیده نمى‌شود تمام‌.

تلمیذ: دیده نمی‌شود چون نور شمس نمی‌گذارد که دیده بشود.

استاد: بنده هم همین را عرض مى‌کنم پس جنابعالى مؤید هستید. از نظر علمى بوده ولى تحت‌الشعاع بوده و قابل رؤیت نیست. طریقیتى که بنده عرض مى‌کنم این است که هلال به مقدارى از افق فاصله داشته باشد که بتوان با چشم عادى لولا الغیوم و لولا الأغبرة و الدخان آن را دید. حالا اگر این رؤیت‌ هلال در خروج تحت‌الشعاع در جایى باشد که اغبره باشد و قابل رویت نباشد، این را مى‌گوییم که اشکال ندارد. اینکه بگوییم: موضوعیت دارد این است که در وضع و در رفع، منوط به آن است. اگر این موضوعیت داشته باشد معنایش این است که هر جا و هر قریه‌اى تا با چشم خودشان نبینند، اگر هزار نفر هم شهادت بدهند فایده ندارد! تا با چشم خودشان نبینند در اینجا اثبات شهر جدید نمى‌شود! بنده مى‌گویم: این را قبول نداریم. آنچه که ما قبول داریم این است که رؤیت هلال به‌نحوى باشد که با چشم عادى لولا الأغبرة و الغیوم قابل رؤیت باشد گرچه این شخص نبیند.