جلسه ۶۶۹

 این مسئله كه مسئلة فناء ذاتی حروف در آن صوت است كه حقیقت این حروف را تشكیل می‌دهد، این مسئله بسیار مسئلة دقیقی است این را اگر ما ملاحظه كنیم خیال می‌كنم تا حدودی قضیه حل شده باشد در بحث فناء اعیان ثابته و عدم فناء اعیان ثابته بنابر اختلاف اقوال در این زمینه، این حروفی كه الان ما می‌بینیم این حروف احكام متفاوتی به خود می‌گیرد كه این احكام متفاوته در عین صحت هر كدام، هیچ كدام هم مخلّ به دیگری نیستند، یكی از آنها وجود حقیقی این حروف در خارج است، شما نمی‌توانید بگویید كه این حروف الفبا در خارج وجود ندارد، اگر بگویید وجود ندارد پس بنابراین شما اصلا چیزی را نمی‌شنوید، شما اصلا چیزی احساس نمی‌كنید.

 پس یكی از مسائل مهمی‌كه بعضیها حالا یا بواسطه جهل یا به واسطة توغل در آن ذوق تأله هر كدام از اینها می‌خواهد باشد بنابر نظر مرحوم حاجی اشكالی كه در آنجا هست و این مسئله در توحید علمی و عینی ذكر شده تا آنجا كه یادم است، رفقا خودشان ببینند، یا به واسطة جهل نسبت به مسئله، یا به واسطة او این كه انكار وجود خارجی اشیاء و تعینات شده این مسئله جای تأمل دارد كه آمدند به طور كلی انكار كردند و همة اینها را (كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً)¹ اینها را به آن كیفیت آمدند تعبیر كردند كه اصلا وجود خارجی برای این در نظر نگرفتند همة اینها فقط یك نمود است و تخیلات.

 خوب اگر تخیل باشد تخیل كه جایش را عوض می‌كند شما به جای این كه به این بگویید مربع بگویید مستطیل، خوب این حرف را نمی‌گویید، بخاطر اینكه آن ذوق تعلق در اینها خیلی شدید شده كه نتوانستند خود ما هیه الاشیاء را با توجه به این ذوق مقترن كنند و در كنار هم قرار بدهند و لیكن ما می‌گوییم هیچ منافاتی ندارد.