
تحلیل حقیقت فناء و بقاء عین ثابت
بررسی تطبیقی دیدگاههای عرفانی و فلسفی در سیر و سلوک
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مبحث پیچیده «فناء و بقاء عین ثابت» میپردازند. بحث با نقد رویکردهای سطحی و قشری در مواجهه با حقایق عرفانی آغاز شده و با عبور از تمثیلهای روشن، به تحلیل جایگاه «تغییر جوهری» در سیر و سلوک میرسد. استاد با تفکیک میان عالم اعتبارات و عالم حقایق تکوینی، توضیح میدهند که چگونه سالک در عین باقی ماندنِ هویت شخصی، به مقام فناء دست مییابد. در ادامه، با بهرهگیری از مثالهای ملموس و استدلالهای عقلی، نسبت میان «تعین اول» و «تعین ثانی» در وجود تبیین میشود تا مشخص گردد که چگونه حقیقت واحد در مظاهر مختلف تجلی مییابد. این جلسه در نهایت با اشاره به مباحثات علمی میان علامه طباطبایی و مرحوم علامه طهرانی، به این نتیجه میرسد که تغییر در مقام کشف، ناشی از تحول در ذات و جوهر سالک است، نه صرفاً عروضِ عوارض ظاهری.
تحلیل حقیقت فناء و بقاء عین ثابت
1درس ششصد و شصت و هشتم
بحث راجع به عین ثابت (1)
أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم
﴿يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ * فَمَا لَهُۥ مِن قُوَّةٖ وَلَا نَاصِرٖ﴾1 اگر این دنیا ﴿تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ﴾ بشود خیلی عالی میشود، کل نظام مقدس بههم مىریزد!! ﴿يَوۡمَ تُبۡلَى ٱلسَّرَآئِرُ﴾، آدم نگاه مىکند که اینها چطور دم از خدا و پیغمبر و اسلام مىزنند و افراد مخالف با خودشان را مخالف با اسلام مىدانند و از اسلام خرج مىکنند؛ به حساب اسلام از اسلام خرج مىکنند، یکدفعه مىبینى همۀ اینها را از خود مىگفتند!
مایه گذاشتن قلدرها در طول تاریخ از دیگران
یزید مىآید با امام حسین علیهالسّلام مقابله مىکند، نمىگوید: حسین بن على با من مقابله کرد. یک وقتى مثلاً طرف آنقدر حریت و آزادى دارد و مىآید به حساب خودش مىگذارد، مىگوید: هر کسی با من مخالفت کرد این کار را مىکنم خیلى خب باز هم خدا پدرش را بیامرزد دیگر خودش است! اما یک وقتى آدم از یک کیسۀ دیگر خرج مىکند این خیلى بد است! [میگوید: مخالفت با من] مخالفت با خدا و اسلام و حکم الهی [است].
یزید به مردم مىگفت: امام حسین با نظام مسلمین مخالف شد، نمىگفت که با من مخالف شد بلکه مىگفت: حسین بن على با نظام مسلمین مخالف است و بر خلاف اجماع و بر علیه حکومت مسلمین حرکت مىکند! مدام به آنطرف مىزند، چون اگر بگوید به خودش، خودش که آبرو ندارد بدبخت! همۀ مردم او را مىشناسند؛ سگباز و قمارباز و شطرنجباز و اینهاست! مدام به اجماع مسلمین مىزند! شریح قاضى هم که فتوا و حکم مىدهد او هم به مسلمین مىزند؛ کسى که بر علیه اجماع مسلمین حرکت کند دفعش واجب است، از اینجا مایه مىگذارند!
همیشه در طول تاریخ اینطور بوده که قلدرها مىآمدند از دیگران مایه مىگذاشتند، هیچ نمىآمدند از خودشان به خودشان مایه بگذارند و این در همه چیز هست؛ خود ماها هم همینطور هستیم، ما هم نمىآییم [به] همین کیفیت از خودمان این مسئله را شروع و حل کنیم و از خودمان مطلب را پیگیرى کنیم، مدام سراغ چیزها و مسائل دیگر مىرویم، خیلى جریان عجیبى است! من خیلى مسائل را مقایسه مىکنم با آنچه را که در زمان بعد از مرحوم پدرمان اتفاق افتاده طابقُ النعل بالنعل اصلاً یک واقعهاى در تاریخ است که آن واقعه هر روز براى افراد دیگر کلیشه مىشود خب صورتش فرق مىکند ولى انسان در جریانات دیگر همان خط و خطوطها [را] مشاهده مىکند.
- . سوره طارق (86) آیه 9. معاد شناسى، ج 5، ص 124:
«در آن روز مخفیات (نیتهاى پنهان) آشكار مىشود؛ افكار و عقائد آشكار مىگردد.»
سوره طارق (86) آیه 10:
ترجمه: «و آن روز قوّتی در خویش و یاوری بر نجات خود نیابد.» (محقق)
- . سوره طارق (86) آیه 9. معاد شناسى، ج 5، ص 124:
