
معیار شناخت اولیاء الهی و تفاوت آن با تظاهر
تمایز میان ملکات نفسانی و رفتارهای ظاهری در سلوک
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با بهرهگیری از مباحث دقیق فلسفی در باب جنس و فصل، به تبیین حقیقتِ جوهریِ انسان و تفاوت آن با اعراض و ظواهر میپردازد. ایشان با نقدِ اکتفا به رفتارهای ظاهری همچون نماز، روزه یا تواضعهای نمایشی، تأکید میکنند که این امور بهتنهایی نشاندهنده حقیقتِ باطنی فرد نیستند و ممکن است صرفاً رفتارهایی کنترلشده و ابزاری باشند. محور اصلی بحث، ضرورتِ شناختِ «ملکه» در مقابل «حال» است؛ بدین معنا که صفاتِ اولیاء خدا، آثارِ لوازمِ ذاتِ آنهاست و در فراز و نشیبهای زندگی و مواجهه با منافع شخصی، بهطور ثابت و فارغ از جهتگیریهای نفسانی بروز میکند. در نهایت، ایشان با هشدار نسبت به استفاده ابزاری از دین و انتسابِ منافع شخصی به مقدسات، راهکارِ رسیدن به حقیقت را در عبور از نفس و رسیدن به ثباتِ درونی در مسیرِ حقطلبی معرفی میکنند.
معیار شناخت اولیاء الهی و تفاوت آن با تظاهر
5واقعاً این روایت که حضرت میفرماید، روایت بسیار عجیبى است و حتماً ما همه باید این روایت را داشته باشیم بعد حضرت مىفرمایند: همینطور نگاه نكنید، نگاه نكنید و حتى نگاه نكنید به اینكه در میان شما مثلاً یك مطلب راستى مىگوید [حضرت میفرماید که] باز به این نگاه نکنید و بروید تحقیق و تفحص كنید و ببینید كه این اعمال ملكۀ اوست؟! این مهم است، یااینكه نه [برای] حال است؟ او فعلاً در حال است یااینكه در مقام است و براى او ملكه شده است؟ این ملكه شدن یعنى همین.
طریق شناخت اولیاء خدا
اولیاء خدا براى چه مىگویند كه آقا به یك جلسه دو جلسه نگاه نكن در سفر با او باش چون در سفر فراز و نشیب دارد سختى و سهل دارد، صعوبت و فراخى دارد اینها همه در سفر هست، در سفر با او باش ببین در سفر حالاتش فرق مىكند یااینكه در یك سطح قرار دارد، در موارد مختلف و در سختیها [او را ببین که چگونه است]. بالأخره سفر، سفر است دیگر و براى انسان همه چیز پیدا میشود، مخصوصاً در سابق، البته الآن اینطور نیست، سابق كه سفرهاى مكه و اینها با شتر و فلان و این چیزها بود در كتابهاى اخلاق داریم نگاه كن ببین در سفر چطور است! منظور سفرِ الآن نیست آن سفرهاى آن موقع است كه یك وقتى ممكن بود با شدائد و با چه مسائلى برخورد مىكردید و آنوقت مىدیدی كه او چند مرده حلاج است و چطوری میتواند خودش را [نگه دارد] چون انسان در سفر خیلى زود خودش را در موارد مختلفه بیرون مىریزد و نشان مىدهد یا در نشست و برخواستها و در مصیبتها؛ مصیبت و گرفتارى براى او بیاید یا از همۀ اینها بالاتر بعضی از اینها مىتوانند در بعضى از جریاناتى كه با نفس در سروكار است [خوشان را نشان دهند] آنجاست كه دیگر مسائل مىآید و خودش را نشان مىدهد كه این شخص اینهمه تابهحال درس اخلاق مىگفت و فلان، حالا در یك قضیهاى كه با نفس و مسائل شئونش در ارتباط هست نسبت به آنها چگونه برخورد مىكند و چطور نسبت به آنها عكسالعمل نشان مىدهد! خیلى این مسئله مسئلۀ مهمى است.
