جلسه ۶۶۳

اعوذ باللَه من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 عرض شد در ملخص مطالب گذشته در این فصل كه مرحوم آخوند، به طور كلی روش ایشان در بیان مسائل و در ثبت مطالب به این كیفیت است كه آن مطلب اساسی و مقصدی كه مورد نظرشان هست آن را ابتداء بیان نمی‌كنند، بعد كم‌كم وقتی كه وارد بحث می‌شوند نسبت به آن مطلبی كه مورد نظر هست خود را نزدیك می‌كنند، تمام مطالبی كه در مورد جنس و فصل ذكر شد و كیفیت بیان مساله، كیفیت بیان جنس و اخذ جنس و فصل در حد موجودات، برای رسیدن به این مساله و نكته هست كه این مساله «لایصدر عن الواحد إلا الواحد» و قضیه «لاتکرار فی التجلی» كه مطلب معروف و مشهوری است در بین فلاسفه و عرفا این مساله جایگاه خودش را پیدا كند و اینكه ما در بین اشیاء مشتركاتی می‌بینیم این مشتركات و متمایزات از چه مبدأیی نشأت پیدا می‌كند، بالاخره هر چیزی كه در این عالم ظهور و بروز پیدا می‌كند، یك مبدأ ظهور دارد، آن مبدأ ظهور این مشتركات و متمایزات چیست؟

 خب این كیفیت بحث بود كه تا به حال مرحوم آخوند مطرح كردند و صحبت به اینجا رسید كه جنس فی‌حدنفسه یك ماهیت متحصله متقوم بالذات نیست، جنس یك ماهیت مبهمه است و گرچه انسان و ذهن برای آن ماهیت مبهمه صورتی و حقیقتی را تصویر می‌كند، منتهی صحبت در این است كه آن حقیقت ظهور و بروزش به واسطه فصل است، خود او توان و یارایی و قدرت اینكه بتواند در خارج بدون فصل ظهور پیدا بكند را ندارد، در این قضیه مثالهای زیادی خدمت دوستان عرض شد كه به طور كلی در هر مساله‌ای و در هر شیئی از اجناس و طبایع ما این مطلب را مشاهده می‌كنیم و این حقیقت را مشاهده می‌كنیم، فرض كنید برنج یك جنسی است، یك طبیعتی است كه این طبیعت دارای انواع مختلف است و دارای خصوصیات مختص به خود است و خصوصیات مشترك، ولی وقتی كه گفته می‌شود برنج، این برنج بدون اینكه در تحت یكی از انواع خاصه خودش بخواهد ظهور پیدا بكند حقیقت دیگری ندارد.