حقیقت وجود خارجی و فصل اخیر اشیاء

پس همین مسئله نسبت به بارى تعالىٰ هم به همین كیفیت است؛ قضیۀ لا تَكرارَ فی التَّجلّى یعنى هیچ‌وقت تجلى مماثل ندارد و همیشه آنچه كه در عالم تحقق پیدا مى‌كند وجود مستقل واحد و ثابتى دارد لذا وقتى كه زید به‌دنیا مى‌آید از هنگام بدو تولد وجودِ ثابت براى او خواهد بود و هر آنى وجود دیگرى مى‌گیرد كه آن وجود با وجود قبل متفاوت است زیرا ظهورى كه در هر آن براى آن زید حاصل مى‌شود ـ این ظهور، ظهور متصل است نه ظهور منفصل ـ موجب بقاء و تشخّص این وجود در خارج خواهد شد كه اولاً این وجود در خارج تشخّص پیدا خواهد كرد ثانیاً اینکه بقاء پیدا مى‌كند نه‌اینکه تشخّص پیدا بكند و بعد ازبین برود پس اینجا اصلاً انسان گیج مى‌شود كه چه خبر در عالم هست! تا خدا خدایى مى‌كرد و خدا خدایى مى‌كند همین‌طور آثار وجود او هر لحظه متغیر و همیشه هم ثابت است! یعنى شما مى‌توانید پرونده را كنار بزنید، فایل را بیرون بیاورید و این وجود را در اینجا مورد ملاحظه قرار بدهید و روی آن دقت كنید كه در اینجا چیست. وقتى که شخصی به مراتب كشف باطن مى‌رسد مى‌تواند به این پرونده برگردد؛ به پروندۀ زمان، پروندۀ لا زمان، پروندۀ حوادث و وقایع برگردد و یك فایل از هركدام از اینها را بیرون بیاورد و ارزیابى كند. فرض كنید در یك میلیون و 137 هزار سال و شش ماه و پنج روز و ساعت و فلان دقیقه مثلاً در فلان نقطۀ از زمین چه اتفاقى افتاده است، به خود مراجعه مى‌كند و آن پرونده را بررسى مى‌كند و همان فایل را بیرون مى‌آورد و شروع به مطالعه مى‌كند كه در اینجا این قضیه اتفاق افتاده است.

احصاء عوالمِ خَمس در وجود امام علیه‌السّلام

گاهى از اوقات مى‌شود تمام اینها مسلسل‌وار در ذهن انسان مرور مى‌شود همین‌طور مى‌آید و حركت مى‌كند و انسان آنها را مشاهده مى‌كند و آن‌وقت شما مى‌بینید ﴿وَكُلَّ شَيۡءٍ أَحۡصَيۡنَٰهُ فِيٓ إِمَامٖ مُّبِينٖ﴾¹ در ذهن امام علیه‌السّلام همۀ این پروندۀ عالم وجود به‌نحو ثابت است، واقعاً دیگر انسان اصلاً نمى‌فهمد قضیه چیست! ‌اصلاً دیگر ذهن وقتى كه جلو مى‌رود و جلو مى‌رود، دیگر گیج مى‌شود از اینكه چطور نفس امام كه خودش واسطۀ در وجود است تمام عوالم خمس را در وجود خودش احصاء كرده است. لذا محى‌الدین عربى رحمة الله علیه راجع به رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم دارد: