حقیقت اشیاء و اصالت صورت بر ماده

تقیه، حكم الله واقعى در موقعیت خاص

تلمیذ: حكم ظاهری و حکم واقعى دو جنبه پیدا می‌کند و نسبت به ما است چون شما می‌فرمایید: امر مولوی برای ما است که جاهل هستیم آنجا اصلاً احتیاجی به این امر ندارد چون امر ظاهری نیست.

استاد: نه‌خیر، شما در تقیه چه می‌گویید؟ تقیه حكم ظاهرى است یا حكم واقعى است؟ ولو اینکه خود امام هم دارد همین تقیه را انجام مى‌دهد و تكرار هم نمى‌كند، خود تقیه حكم الله واقعى در این موقعیت خاص می‌شود، نه‌اینکه حكم ظاهری باشد؛ یك حكم ظاهرى داریم که آن حكمى است كه در مقابل حكم واقعى هست و یكى هم حكم الله واقعى هست كه در مقام لوح محفوظ است.

تعریف حكم در مقام عمل

از جملۀ احكامى كه در لوح محفوظ است یكی از آنها مسئلۀ تقیه است، یكی از آنها همین حكم ظاهرى به‌عنوان حكم در مقام عمل است؛ حكم در مقام عمل حكمى است كه الآن براى من در این وضعیت و در این موقعیت جعل و تشریع شده است و باید به او عمل بشود، این حكم در مقام عمل است حالا گاهى از اوقات همراه با این حكم‌ ظاهر، علم به حكم واقع پیدا مى‌شود که علم به حكم واقع یعنى حكم ابتدائى، علم به حكم اولاًبلااول، نسبت به او گاهى یك علمى پیدا مى‌شود و گاهی پیدا نمى‌شود. اگر نسبت به او پیدا نشد پس معلوم مى‌شود که خواست خدا بر این نبوده است كه من نسبت به او علم پیدا كنم بلکه خواست خدا بر این است كه فعلاً نسبت به همین حكمى كه الآن با این شرایط خاص [است] حالا یا مسئلۀ تقیه است یا مسئلۀ مقلَّد یعنى فتواى مقلَّد است یا مسئلۀ خود مجتهد است یعنی خود آن مقلِّد نسبت به تقلید است و یكى هم مسئلۀ خود مقلَّد است برای او که الآن این مسئله براى انسان در اینجا حاصل مى‌شود، همین حكم ظاهرى هست [اما] یک‌دفعه برحسب اتفاق مى‌بینید دست مى‌كند و یك كتاب بیرون مى‌آورد و مى‌بیند حكم خلاف است، این حكم واقعى مى‌شود.