
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
تفاوت نگاه مادی و صوری در تعیین ارزش وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با تبیین دقیق رابطه ماده و صورت در فلسفه، به نقد نگاههای مادیگرایانه به انسان و حقوق بشر میپردازد. بحث از اینجا آغاز میشود که ارزش هر موجود در عالم، نه به ماده و جسمیت آن، بلکه به صورت نوعیه و کمالی است که بر آن عارض میشود. استاد با استفاده از این مبنای فلسفی، تفاوت جوهری انسان با حیوان و همچنین تفاوت مراتب انسانی را تحلیل کرده و نتیجه میگیرد که امام علیهالسلام به عنوان صورتِ عالم وجود و کمال مطلق، ارزشبخش به کل هستی است. در ادامه، این نگاه فلسفی به مسائل اجتماعی و اخلاقی تسری یافته و بر ضرورت حفظ حریم امام به عنوان اوجب واجبات تأکید میشود. در پایان، با نقد برخی رویکردهای سطحی به دین و اخلاق، بر لزوم عبور از ظاهر مادی و توجه به حقیقت صوری و باطنی در شناخت مقامات الهی تأکید میگردد.
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
7از بس كه خدا عشق به حیدر دارد *** انگار نه انگار پیامبر دارد! تا بالأخره مجلسمان گرم بشود، هرچه شعرمان از این چرتوپرتها بیشتر داشته باشد گرمتر مىشود و بقیه مىگویند: بهبه! دمش گرم؛ چه ولایتى است! ببین این چه دارد مىگوید! على را كجا برده! خاك بر سرت كنند با آن شعرت، تو با این شعرت نیامدى على را بالا ببری بلکه آمدى خون به دل على كردى! عرفا آنها را مىشناسند كه امام علیهالسّلام در چه مرتبهاى هست و آنها حدیث رسول خدا را مىفهمند كه فرمود: «كسى كه به زیارت این فرزندم برود ثوابش هزار حج مقبوله و هزار عمره مقبوله دارد».1
جداً مىگویم که اگر ما بیاییم این روایت را از همین افرادى كه بالأخره هستند سؤال بكنیم، چه مىگویند؟! مىگویند: بله! بالأخره خیلى ثواب دارد، خب این ثواب از كجا آمد؟! دیگر این بنده خدایى كه با همین چشمهای خودم در قبرستان بقیع دیدم با كفش و با نعلین جلوى چهارتا امام معصوم علیهمالسّلام مىرود و زیارت مىكند، صاف مىماند كه چه بگوید! حالا فرض كنید كه اگر امام رضا هم در همینجا کنار این چهار امام بود و مجموعاً پنج امام میشدند؛ همین نعلین و همین كفش و همین معرفت بود، بااینكه اینها چهار نفر هستند و امام رضا یكى است و تازه اینها پدران امام رضا هستند و از نقطهنظر مراتب ظاهرى و عادى هم که بخواهیم نگاه بكنیم [ارجحیّت دارند] ولیكن چون گنبد ندارند، چون دَرِ طلا ندارند، چون آینهكارىها و فلان ندارند لذا غریب هستند! این بندگان خدا غریبند ولى موقوفات امام رضا علیهالسلام بحمدالله را ببینید که چه خبر است! تا هند و آنطرفها هم موقوفات امام رضا رفته است، همینطور در جاهاى دیگر در همین ایران! منبابمثال در یکی از نواحى تهران اخیراً موقوفاتى پیدا شده است كه معلوم شد جزو موقوفات امام رضا است، خلاصه مثل اینكه امام رضا از این نظر از بقیۀ ائمه خیلى اوضاعش روبهراهتر است! خب این مسئله به چه برمىگردد؟! تمام اینها به كیفیت توجه انسان برمىگردد كه انسان به چه چیزی توجه دارد؟ به ماده توجه دارد یا به صورت توجه دارد؟
- . كامل الزیارات، ج ۱، باب من زار الحسین علیه السلام تشوقا إلیه، ص ۱4۲.
