
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
تفاوت نگاه مادی و صوری در تعیین ارزش وجودی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه با تبیین دقیق رابطه ماده و صورت در فلسفه، به نقد نگاههای مادیگرایانه به انسان و حقوق بشر میپردازد. بحث از اینجا آغاز میشود که ارزش هر موجود در عالم، نه به ماده و جسمیت آن، بلکه به صورت نوعیه و کمالی است که بر آن عارض میشود. استاد با استفاده از این مبنای فلسفی، تفاوت جوهری انسان با حیوان و همچنین تفاوت مراتب انسانی را تحلیل کرده و نتیجه میگیرد که امام علیهالسلام به عنوان صورتِ عالم وجود و کمال مطلق، ارزشبخش به کل هستی است. در ادامه، این نگاه فلسفی به مسائل اجتماعی و اخلاقی تسری یافته و بر ضرورت حفظ حریم امام به عنوان اوجب واجبات تأکید میشود. در پایان، با نقد برخی رویکردهای سطحی به دین و اخلاق، بر لزوم عبور از ظاهر مادی و توجه به حقیقت صوری و باطنی در شناخت مقامات الهی تأکید میگردد.
مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام
6اینها همه بهخاطر چیست؟! اینها همه بهخاطر این است كه ما به ماده مبتلاییم نه به صورت! صورت را درنیافتیم، صورتى كه به ماده حقیقت مىبخشد را نفهمیدیم، فقط به ماده نگاه كردیم، فقط به این محسّنات ظاهرى توجه كردیم كه اینها همه ماده است، این ماده به هر كیفیتى دربیاید همان است و تفاوتى نمىكند! منتها ما ظاهر را گرفتیم و دیگر خبر از آن باطن كه صورت است نداریم و به همین جهت است آن كسى كه به مقام ولایت برسد اصلاً حكمش با سایر افراد تفاوت پیدا مىكند گرچه از نقطهنظر ظاهرى حكمش با سایر افراد یكى است و فرق نمىكند و این مسئله بسیار مهم است كه باید به این قضیه توجه كرد.
علت اختلاف جوهری امام علیهالسّلام با بقیۀ افراد
من قصد دارم راجع به این قضیه در همین جلد سوم اسرار ملكوت مطالبى بیاورم گرچه در جلد دوم نیز آمده بود که بهطورکلی ولىّ الهى و در مرتبۀ اعلىٰ، امام علیهالسّلام اختلاف جوهرى با سایر افراد دارند که این اختلاف جوهرى به كیفیت اختلاف صورت آنها برمىگردد بهطوریکه این اختلاف صورت باعث اختلاف در مادۀ آنها خواهد شد و مادۀ آنها است که به آنها ارزش خواهد داد.
علت زیارت قبور ائمه ائمه علیهمالسّلام
علت اینكه ما الآن به حرم امام رضا علیهالسّلام مىرویم و زیارت مىكنیم ...؛ خب روح امام رضا علیهالسّلام كه فقط در آنجا نیست، روح امام رضا علیهالسّلام همهجا هست، در همین اتاق هم هست؛ همهجا هست و وجود به معناى ظرف نیست، چون بدن امام علیهالسّلام در تحت تسخیر آن روح بوده و هست، آن بدن ارزش رفتن از این نقطه زمین به آن نقطه زمین را دارد ولو به قول مرحوم آقا رضوان الله علیه حَبواً عَلى الثَّلج؛ یعنى اگر سینهخیز بر روی یخ برود تا به حرم امام رضا برسد كارى انجام نداده و كارى نكرده است. ما همینطوری اینها را مىگوییم ولى اینها را آنها مىفهمند، آنهایى كه شناخت دارند. آنها این حرفها را مىزنند و شعر هم نمیگویند. وقتى شاعر گُل مىكند دیگر همه چیز مىگوید؛ شعر است دیگر به اینصورت حالا بگوییم:
