مبانی فلسفی ارزش انسان و جایگاه امام

تلمیذ: شما یك ‌بار فرمودید که می‌شود اگر ضرر نباشد.

استاد: بله مى‌شود در آنجا چیز كرد ولى صحبت در این است كه این میزان را اینها مشخص مى‌كنند، مشخص مى‌كنند كه درصد سود چقدر است درحالى‌كه در مشاركت نباید مشخص باشد، مصالحه بخواهند بكنند عیب ندارد ولى اگر بخواهند مشخص بكنند که به‌طور ثابت فلان مقدار درصد سود باشد؛ این دیگر میزانی‌ نیست كه براساس رِبح و اینها دربیاید، چون از اول مى‌گوید: این‌قدر است و این رباست. یك وقتى دارد اتوبان راه مى‌اندازد خب در بعضى ایام تردد در اتوبان زیاد است و در بعضى ایام كم است خب ربحى كه به‌دست مى‌آید مختلف است و اگر بانك بگوید: این مقدار در اینجا سرمایه‌گذارى مى‌كنم و این مقدار ربح به افراد شرکت‌کننده مى‌دهم، از كجا این ربح با آن ربحى كه از تردد به‌دست مى‌آید می‌تواند سازگار باشد؟! شاید یك روز اصلاً اتوبان بسته باشد، یک روز تردد كمتر باشد و روز دیگر تردد بیشتر باشد!

تلمیذ: بانک که ضرر نمی‌کند.

استاد: ضرر نمى‌كند ولى نمى‌تواند میزان سود را تعیین كند، اگر بگوید که من چند درصد از سود را مى‌دهم، یك روز تردد كم شد، یك روز زیاد، این اشكال ندارد ولى یك وقتى مى‌گوید: من ثابت سیزده درصد هر ماه به شما مى‌دهم، اگر یك روز سود كم كردم از خودم مى‌پردازم و یك روز سود اضافه كردم از شما مى‌گیرم این نمى‌شود.

تلمیذ: اگر مصالحه خارج از عقد قرارداد مضاربه باشد؛ می‌شود؟

استاد: آن مصالحه، مصالحۀ اجبارى است نه مصالحۀ اختیاری، مصالحه سرگرمى است.

تلمیذ: درصد ثابت سود را پرداخت می‌کنند اما درعین‌حال سر سال هم حساب و کتاب می‌کنند.

استاد: اگر این باشد اشكال ندارد كه فرض كنید مى‌گوید: من این مقدار از سود را مى‌پردازم ولى فعلاً این مقدار مقررى را بیا بگیر. این اشكال ندارد.

تلمیذ: مقدور هم نیست که در عمل برخی از محاسبات را انجام دهند، برای مثال آن کسی که مشارکت در پروژه‌ای کرده است ما سود مشارکتش را حساب می‌کنیم. یک مقداری به‌صورت علیٰ‌الحساب پرداخت می‌کنند و بقیه را نیز پس از حسابرسی پرداخت می‌کنند.