جلسه ۶۵۶

 در مسائل امروز فرض بكنید در مطالبی كه مربوط به حقوق بشر هست و امثال ذلك، ما مشاهده می‌كنیم آنچه را كه الان انسان مادی به عنوان حقوق بشر مدنظر قرار می‌دهد، آن جنبه ماده بودن انسان است نه جنبه صوری و فصلی انسان، همین كه انسانی دو پا راه می‌رود این یك حقوق بشر و یك قوانینی را می‌طلبد و به او تعلق می‌گیرد، حالا این هركسی می‌خواهد باشد و هر حیوانی می‌خواهد باشد، و هر درنده‌ای می‌خواهد باشد، باشد، همین كه این الان توجه به جنبه ماده بودن است در حالی كه ماده بر این مبنای عُقلایی و فلسفی هیچ ارزشی ندارد، ارزش ماده بواسطه آن صورتی است كه به او تعلق می‌گیرد، آن صورت است كه می‌آید ماده را از بقیه مواد جدا می‌كند، آن صورت ماده بودن است كه می‌آید خشب را از حدید جدا می‌كند، در حالتی كه ماده یكی است، صورت خشبیت است كه آن صورت را به او امتیاز می‌بخشد و صورت حدیدیت است كه او را ممتاز می‌كند و بعد بواسطه امتیازی كه پیدا شد، قیمت و ارزش اجتماعی آنها متفاوت خواهد شد، یك برلیان ماده او با سایر مواد تفاوتی نمی‌كند، اما آن صورت نوعیه اوست كه می‌آید و به او ارزش می‌دهد و او را به قیمت بسیار بالا ولكن شیشه را به یك صورت عادی كه قابل ارزش نیست یا ارزش كمی دارد در می‌آورد، این صورت همان چیزی است كه قابلیت واقعی آن ماده بواسطه او روشن می‌شود و ظهور پیدا می‌كند، اگر برلیان صورت خارجی نداشت با شیشه تفاوتی نداشت، آن صورت خارجی است كه او را به آلاف و ألوف می‌رساند، ولی شیشه نه قیمت متعارف خودش را دارد، انسان از نقطه‌نظر توجه مادی به او، با سایر حیوانات تفاوتی ندارد و بهتر است كه حقوق بشر از این نقطه‌نظر احكامی را كه برای حیوانات وضع می‌كنند، این احكام را برای انسان جعل بكنند، زیرا انسان ماده بدون صورت آن دیگر از حیز انسانیت ساقط می‌شود، علت ارزشی كه انسان دارد بواسطه جنبه صوری و ماده و آن فصلی بودن اوست، اوست كه می‌آید این را جدا می‌كند و به مراتب عالیه می‌رساند، ولی اگر این انسان آمد با سوء اختیار خود متبدّل به یك حیوانی شد، متبدّل به یك الاغی شد كه هیچ از نقطه‌نظر ملاك ارزشی برای او تفاوتی در ارزش‌ها و قبایح نداشت در این صورت الاغ است، گرچه به روی دوپا راه می‌رود تفاوتی نمی‌كند و احكام وحوش باید برای او بار بشود نه حقوق بشر، اشكالی كه بر حقوق بشر وارد است این است كه به جنبه مادی مساله، حقوق بشر نگاه كرده است نه به جنبه صوری، در حالتی كه بر مبنای فلسفی و به مقتضای او بر مبنای ارزشی، این مساله حقوق بشر باید به جنبه صوری اشیاء كه از جمله انسان است برگشت داده بشود.