تحلیل فلسفی اقتران صورت به ماده

قضیۀ جنگ جمل و ایجاد شک برای مردم

دنیا جاى عبرت!

در آن قضیۀ جنگ جمل شخص خدمت حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السّلام آمد و از اینكه این جریان در این جنگ اتفاق افتاده است که افرادى مثل طلحه، زبیر، عایشه و صحابى پیغمبر [در این جنگ] هستند كه همۀ اینها پشت سر پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نماز مى‌خواندند، حالا اینها آمدند و جنگ راه انداختند [دچار شک شده بود]. جنگ هم یعنى تو را می‌کشیم! قضیه، قضیۀ كشتن است نه‌اینکه باهم یک دعوایی می‌کنیم و لفظاً دوتا حرف مى‌زنیم و بعد هم هركدام سر كار خودمان مى‌رویم بلکه قضیه این است كه تیر، شمشیر، نیزه و سپر آورده‌ایم و خلاصه مسئله، مسئلۀ كشتن است یعنى آمده‌ایم تویی که على داماد پیغمبر و خلیفه مسلمین هستی را به قتل برسانیم! عایشه این‌طور بود دیگر، راه افتادند مِن عایشه أمُّ ‌المؤمنین زوجة ُرسولِ الله إلی كذا و إلی كذا¹ براى این بود كه اى مردم بیایید على را به قتل برسانید! بیایید این علی را بكشید! ـ مثل اینكه كشتن در این دنیا خیلى راحت شده است! ـ بیایید او را بكشید چون او عثمان را كشته است! خب عثمان را كشته به تو چه ربطى دارد؟! جناب عایشه مگر تو ولىّ دم عثمان هستی که حالا دارى ادعاى خون‌بها و قصاص عثمان را مى‌كنى؟! برفرض على عثمان را كشته است، خب خود علی مى‌داند و ولىّ دمى كه عثمان دارد؛ پسرش است یا زنش است یا هر کسی که هست خود او می‌داند اما اینكه حالا تو بلند شدى و به جنگ آمدی، براى چه هم‌چنین مسئله‌اى است كه بگویی: على عثمان را کشته و باید خودش همۀ آن قَتَله را بیاید تحویل بدهد تااینكه ما دست از این چیزها برداریم؟! حالا خودش در زمان حیاتش مى‌گفت: اُقتلوا إنَّ هذا النَّعثل فقد كَفَر² موقعى كه عمر مقرری او را كم كرده بود صدای ایشان درآمد ولى قضیۀ دنیا این است؛ دنیا عجیب است! یك روز در كنار انسان و یك روز در مقابل انسان قرار مى‌گیرند. این دنیا و این عكس‌ها را در طول حیات و عمرتان تماشا کنید كه چطور افراد در كنار هم عكس انداختند و بعد دشمن خونى یكدیگر شدند! آن موقع كه عكس انداختند صلاح بر این بوده است كه در كنار هم قرار بگیرند و وقتى مسائل عوض شده، همه چیز تغییر پیدا كرده است، دنیا جاى عبرت است!