تحلیل عقلی تقوّم جنس به فصل

تفاوت ظهور و بروز با ضمیمه کردن

پس از ضمیمۀ فصل به جنس، نوع حاصل نمى‌شود بلکه از ظهور جنس به‌واسطۀ فصل، نوع حاصل مى‌شود؛ از بروز جنس به‌واسطۀ فصل یك مسئلۀ متعین تحقق پیدا مى‌كند؛ ظهور و بروز با ضمیمه دو مسئله متفاوت است ضمیمه این است كه این كاغذ را ضمیمۀ کتاب كنم و روی آن بگذارم. وجود خارجى ضمیمه ندارد. این مطلب در اینجا تمام شد.

کار فصل

مطلبى كه به‌دنبال این مسئله مرحوم آخوند اشاره مى‌كنند این است که ـ یک اشكالى شده، البته خیلی هم اشكال [مهمی] نیست و ایشان به‌عنوان وهم و تنبیه مسئله را بیان مى‌كنند ـ بالأخره در اینجا كار فصل چیست؟ بعد از این‌همه توضیح تازه مستشكل مى‌گوید که ما نفهمیدیم و بیا دوباره براى ما بیان كن كه این قضیۀ جنس و فصل چه قضیه‌اى است و براى ما روشن كن! چطور در اینجا تصور مى‌كنید که این جنابِ فصل كه این‌قدر عرضه دارد که جنس را تبدیل به نوع بكند بیاید به یك جنس مطلق قوام بدهد؟! اگر این فصل مى‌آید جنس مطلق را كه نسبت به همۀ اشیائى كه این نوع در زیرمجموعۀ آن جنس مطلق هستند را قوام مى‌دهد بنابراین لازمۀ آن این است كه تمام اشیاء با توجه به اختلافى كه دارند امر واحد باشند. مگر شما نمى‌گویید که جنس همان فصل است منتها جنسى كه به مقام بروز و ظهور رسیده است؟! وقتى كه فصل بیاید یك جنس مطلقى كه در همۀ اشیاء حقیقت آن شی‌ء است را به ظهور برساند، خب آن جنس مطلق هم همه هستند، پس یك فصل براى به ظهور درآمدن همۀ اشیاء كفایت مى‌كند. شما یك فصل ناطقیت را بیاورید به یك حیوان ضمیمه كنید دیگر باید اسم درخت، چنار، منار و همۀ حیوانات را انسان بگذارید! چون تمام حیوانات همان حیوان هستند كه به آن صورت ظاهرى بروز پیدا كردند و الآن هم این جناب ناطقیت آمده به حیوان اصالت و تعیّن بخشیده است!!