تحلیل عقلی حقایق بسیطه و جایگاه جنس و فصل

موجب اتحاد نشدنِ صرف اشتراک ماهیت

اگر این‌طور باشد پس دیگر آنچه كه از آن انتزاع شده حقیقت مركبه نخواهد بود بلکه یك امر بسیطى است مثلاً یك صوت است ولى این صوت از قوه به فعلیت مى‌رسد و مدام از ضعف به كمال مى‌رسد یا از كمال به نقص مى‌آید.

وَ كَذا الماهیةُ المُبهَمَةُ إذا اتَحَدَت مَعَ كلِّ واحِدٍ مِنَ الأشیاء وتَحَصَلَت بِها لا یوجِب اتحاد تِلكَ الأشیاء بَعضِها مَعَ بَعضِ كالحیوانِ المُتحِدِ مَعَ الإنسان و الفَرَس مَعَ تَبایِنُهما.

همین‌طور ماهیت مبهمه که اگر با هركدام از اشیاء متحد باشد و تحصّل پیدا كند مثل حیوانیتى كه با ناطقیت و با غنمیت تحصّل پیدا مى‌كند لازم نمى‌آید كه این اشیاء با همدیگر ـ انسان و بقر ـ یكى بشوند درصورتی‌که اینها متباینین هستند. بنابراین صرف اینكه یك ماهیتى مشترك است موجب اتحاد او نخواهد بود زیرا ما آن ماهیت را در خارج مركب نمى‌دانیم ما در ذهن آن ماهیت را از وجود خارجى خودش مجرد كردیم و بعد آن ماهیت را با همان فصلى كه در ذهن هست باهم تركیب كردیم گرچه در خارج بین این ماهیات مختلفه از آن نقطه‌نظر جنسیت اتحاد وجود داشته باشد.

اللهم صل علی محمد و آل محمد