جلسه ۶۴۵

 من یادم هست یك وقت در یك جائی بودیم (الان این مساله یادم آمد در بحث استعارات ظاهرا در بحث استعارات و كنایات) در یك مجلسی بودیم خود من در آن زمان مطول می‌خواندم، آن هایی كه آن جا بودند همه از فضلا بودند صحبت این شد كه فرق بین استعاره و بین كنایه چیست؟ در استعاره فرق هایی كه ذكر می‌كنند در اصل حقیقت استعاره همان استعمال لفظ در غیر از موضوع‌له آن است در غیر وضع‌له است ولی در مورد كنایه این طور نیست استعمال لفظ در خود موضوع‌له است منتهی لازم او مورد توجه است یعنی به عبارت دیگر از استعمال لفظ در موضوع‌له، خود مخاطب به آن لازم پی ببرد و به آن لازم برسد نفس خود موضوع‌له فی‌حدنفسه مورد لحاظ و مقصود بالذات نیست اما در مورد استعاره نه می‌گویند از اول خود متكلم رأیت اسداً فی الحمام از اول لفظ را در غیر موضوع‌له خودش به كار برده است كه آن همان رجل شجاع است كأنّ به جای این كه بگوید رأیت رجلًا شجاعاً فی الحمام گفته رأیت اسداً فی الحمام و خب لابد رفقا اختلاف تفتازانی و بقیه را در این مساله به یاد دارند كه نظر تفتازانی و استعاره به چه كیفیتی است و سایر افراد چه نظری نسبت به این قضیه دارند، صحبت در این بود كه فرق بین استعاره و كنایه چیست؟ من تعجب كردم با این كه یكی از افرادی كه در آن جا بود خیلی معروف بود در درس مطول (بیست دوره درس مطول داده بود در حوزه و این ها) ایشان می‌گفت فرق بین استعاره و مجاز در این است كه متكلم باید برای القاء معنای صحیح در استعاره نصب قرینه كند ولی در مورد كنایه نیازی به قرینه نیست خود شخص باید از آن معنای موضوع‌له منتقل بشود به آن معنا و مفهوم مورد توجه آن شخص، مثلا فرض كنید یك شخصی آمده در قم نظر مولا بر این است كه مورد اكرام قرار داشته من می‌گوییم آقای فلان قم آمدند دیدید ایشان را كه قم آمدند خب این معنایش این است كه اكرامش كن لازمه این مساله ایشان آمدند اكرام كردن است اما در مورد استعاره نه، در استعاره خود معنای موضوع‌له جای خود را به غیر از ماوضع‌له می‌دهد منتهی برای انتقال نیازی به قرینه داریم كه آن قرینه این فی‌الحمام می‌شود، ایشان می‌گفت كه فرق بین استعاره این است كه در آن جا ما نیاز به نصب قرینه داریم در آن جا نیاز به نصب قرینه نداریم خود آن كنایه فی‌حدنفسه كفایت می‌كند برای این كه این شخص او را در این جا اكرام بكند خب حالا نسبت به این قضیه.