بررسی اجزاء عقلی در بسائط و احکام سقط جنین

اینکه شما در اینجا اسد را استعمال مى‌كنید به‌خاطر این نكته است كه مى‌خواهید بگویید که من واقعاً اسد را دیدم منتها اسدى كه یال و كوپال ندارد بلکه آن اسدى است كه روى دوپا راه مى‌رود و در حمام هم هست. اسد كه در حمام نمى‌آید و جای او در غابات و جاهاى دیگر است. اما در كنایه شما از اول همان معنا را در نظر مى‌آورید منتها قرینه هم نمى‌آورید، نه در اینجا مجازى قائل شدید و نه تغییر و تصرفى شده و نه آن معناى مصداقى را عام كردید و برای آن دو فرد حقیقى و غیرحقیقى ـ همان‌طور که در استعارات هست ـ درنظر گرفتید، صاف گفتید: فلانى همیشه اجاق خانه‌اش روشن است. خب راست هم گفتید ولى آن شخص مى‌فهمد که مراد شما از این [جملۀ] «اجاق خانه روشن است» نفس همین وجود خارجى نیست.

عدم مورد نظر بودن صرف الوجودِ مصداق در كنایه

یعنى در كنایه صرف الوجود این مصداق مورد نظر نیست نه‌اینكه شما این صرف الوجود را قصد نكردید بلکه قصد همین صرف‌الوجود است ولكن مراد و هدف و منظور از این، امر دیگر است. باید بین استعمال لفظ در خود یك مصداق و مفهوم و منظور و مقصود فرق بگذاریم كه انسان یك معنایى را از اول قصد نمى‌كند و معناى دیگرى مراد او است و حتى در مورد ظهورات، مراد جدى مولا در بحث كیفیت استخراج و انتزاع مراد ـ اراده ـ از متكلم، در آنجا هم این مسئله مى‌آید كه از استعمال لفظ در متكلم دو مراد در اینجا قصد مى‌شود؛ یك مراد خود آن موضوعٌ‌ له لفظ است و یك مراد غرض‌ و منظور و غایت این استعمال است كه غرض و هدف از این استعمال در اینجا چیست.

تأثیر عمیق فهم نکات ادبی در فهم قرآن و احادیث و متون كلام ائمه علیهم‌السّلام

و در بسیارى از این نكات ادبى هست كه انسان باید از احادیث و متون كلام ائمه علیهم‌السّلام و متون اصلى ما مثل قرآن به آن مراد، غرض، هدف و غایت از این مسئله برسد. اینجا است كه یك‌مرتبه شما مى‌بینید فتوا از این رو به آن رو شد که شما در مواجهه با الفاظ احساس مى‌كنید كه مقصود و منظور امام فقط صرف القاء این مفهوم نیست بلكه این به معناى القاء یك معناى دیگر كلى و سعى است كه امام علیه‌السّلام در قالب روایات مختلف و بیان و تعبیرات مختلف، آن معناى سعى یا آن معناى خاص را مدّنظر دارد و مى‌خواهد آن را نسبت به این بیان كند لذا باید در خیلى از نكاتى كه در كلمات ائمه علیهم‌السّلام هست دقت بشود.