جلسه ۶۴۴

 پس بنابراین این قضیة خود وجود اختلاف در آن تحقق خارجی این منشاء از یك امر واحد را نمی‌تواند داشته باشد الّا این كه آن امر در آن جا وجود داشته باشد و به همین جهت است كه تمام آن چه كه در این عالم وجود خارجی پیدا می‌كند به هر كیفیتی و جهتی كه شما می‌خواهید این وجود خارجی را در نظر بگیرید ظهور می‌خواهید در نظر بگیرید ابداءمی‌خواهید این را مثلا تصور كنید نمی‌دانم بماهیت برگردانید به اراده خدا می‌خواهید برگردانید بنا بر این فرض بكنید اقوال متكلمین و این افرادی كه این ها خیلی نسبت به مسائل فلسفی اطلاعی ندارند وجود اعیان را به طور كلی مُنحاز از وجود خدا تصور بكنید و فاصله بیاندازید هر جهتی را می‌خواهید نسبت به كیفیت تعین‌های خارجی ما این مساله را تصور كنیم این قاعده عقلی را ما نمی‌توانیم نفی كنیم كه بالاخره این رنگ قرمزی كه در این جا وجود خارجی دارد منشائش چیست؟ این را ما نمی‌توانیم انكار كنیم، این سنگ مرمری كه الان به دیوار چسبیده این یك منشائی باید داشته باشد از پیش خودش كه این ماهیت را نیاورده است و امكان ندارد كه فاقد شیء بتواند معطی شیء باشد، ماهیتی كه در آن عدم راه دارد چگونه ممكن است این موجب یك تحقق امر خارجی باشد حالا یا برای خود یا برای دیگری از این نظر دیگر تفاوتی ندارد. پس این حجریت و این لون حجر از كجا آمده این ارض و سماء از كجا آمد و این گیاه و درخت و دریا و فرض كنید سایر این اشیائی كه شما الان دارید می‌بینید منشاء این اشیاء كجاست؟ مبداء این اشیاء كجاست؟ این چیزی است كه گریبان همه افرادی را كه قائل به انفصال وجودات خارجیه از آن مبداء و باری هستند خواهد گرفت و راه فرار را بر آن ها خواهد بست. می‌گویند كه اراده خدا تعلق گرفته، خب اراده خدا تعلق بگیرد ما هم می‌دانیم اراده خدا تعلق گرفته، و بدون اراده خدا ذره‌ای هم در عالم تحقق پیدا نمی‌كند، ولی این اراده خدا كه تعلق گرفته است به امر عدمی تعلق گرفته است یعنی یك امر عدم را متبدل به وجود می‌كند خود شما كه می‌گویید امر عدم یعنی عدم، اصلًا خودش عدم درش خوابیده مفاد و مفهوم عدم درآن خوابیده كه این یعنی نیستی و نبود این وجود خارجی كه ما داریم حس می‌كنیم و به آن ترتیب اثر می‌دهیم خب این به چه نحوه الان ظهور و تعین پیدا كرده و الان در مقابل ما قابل حس و مشاهده است؟