جلسه ۶۴۴

اعوذباللَه من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

 قد ذهب بعض الناس إلی نفی الأجزاء العقیله فی البسائط

 مرحوم آخوند بعد از بحث در كیفیت تركب ماهیات خارجیه، جنس و فصل و حقیقت جنس و فصل، مطلبی را نسبت به بسائط خارجیه مطرح می‌كنند و آن مساله این است كه نسبت به بسائط خارجیه ما چه نوع بتوانیم آنها را ادراك كنیم كه آن ادراك ما نتیجه حدّ و ذاتیات خود آن شیء است و باعث امتیاز بین آن بسائط خارجیه از یك دیگر خواهد شد.

 مثلا فرض كنید بین كم و كیف با این كه هردو بسیط هستند چگونه ممكن است ما این امتیاز را ادراك كنیم؟ یا مثل خود انواع كم، چگونه این امتیاز حاصل خواهد شد؟ و همین طور انواع كیف.

 این مساله اشكالش از آن جاست كه هر مابه‌الاشتراكی و مابه‌الامتیازی كه بخواهد در حدّ و ذاتیات یك ماهیت قرار بگیرد طبعاً منشاء انتزاع او هم باید متعدد باشد و این یك مساله واقعی و حقیقی است كه از منشاء انتزاع واحد بما هو واحد، دو امر مختلف امكان انتزاع ندارند، یكی در یك حیثیت و جهت واحد بتواند این انتزاع دو شیء و دو حقیقت مختلف باشد و برگشت همه این ها باید به یك امر باشد. و آن چه را كه ما دو می‌بینیم باید یك منشاء دیگری داشته باشد و این در همه اشیاء و امور هست. این مسائل در همه وجود دارد الان شما اگر یك نوری را در این جا مشاهده می‌كنید كه این نور باعث كیفیتی شده كه در آن كیفیت اختلاف مشاهده می‌شود، فرض كنید چراغی كه در این جا هست الان این تفاوتی كه در این جا وجود دارد در روی صفحه كتاب، این رنگی كه در این قسمت است با رنگی كه در این قسمت است اختلاف دارد با این كه هردو نور هستند اما منشاء اختلاف امر دیگری است، منشاء اختلاف، وجود این میكروفون‌ها است كه باعث می‌شود كه سایه در این جا بیفتد و با این كه نور در هردو این ها حقیقت واحده است ولكن در این جا اختلاف پیدا كند پس ما نمی‌توانیم بگوییم نور از یك زاویه به یك شدّت در یك جهت بتواند دو اثر مختلف را بوجود بیاورد. اگر این دو اثر مختلفه یا برگشتش به اختلاف در خود زاویه و كیفیت تابش است یا برگشتش به آن قابل است قابل در این جا در پذیرش نور و انعكاسش با آن قابل دیگر اختلافی شده كه موجب این تمایز در این جا خواهد شد.