
بساطت وجود و جایگاه آن در استنباط احکام
نقد رویکردهای مادیگرایانه در فهم مبانی دینی و فقهی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه، با تبیین قاعده عقلی بساطت وجود، به نقد رویکردهای سطحی و مادیگرایانه در مواجهه با حقایق غیرمادی میپردازد. ایشان با اشاره به اینکه منشأ اختلاف در پدیدههای عالم، فراتر از ظاهر مادی آنهاست، تأکید میکند که تقلیل مفاهیم عمیق فلسفی و دینی به تحلیلهای مادی، ناشی از عدم درک صحیح از تجرد و بساطت وجود است. در ادامه، این بحث به حوزه استنباط فقهی کشیده میشود و استاد با نقد فتاوای غیردقیق در مسائلی همچون استطاعت حج و احکام سفر، بر ضرورت برخورداری فقیه از دیدگاه باطنی و اشراف بر مذاق شریعت پیش از مراجعه به ادله تأکید میورزد. در نهایت، ایشان با ذکر نمونههایی از نماز و مناسک حج، تفاوت میان نگاه مادی به احکام و نگاه مبتنی بر لبّ و حقیقت دین را روشن ساخته و بر لزوم ارتقای فهم و ادراک فقیه برای دستیابی به مقصود واقعی شارع تأکید میکند.
بساطت وجود و جایگاه آن در استنباط احکام
9خدا رحمت كند یكى از دوستان كه آمده بود و قربانى كرده بود، براى هر كسى یك تكهاى آورده بود و بعد هم آن تكه را كباب كرد و برای هر کسی مشخص کرد که یك مقدارى خورده بشود. الآن نمیگذارند و مسئله فرق مىكند بنابراین الآن كه نمىگذارند نباید قربانى باشد؟! چون در وجوب قربانى وجوبِ اكل است ﴿فَكُلُواْ مِنۡهَا وَأَطۡعِمُواْ ٱلۡبَآئِسَ ٱلۡفَقِيرَ﴾ بنابراین قربانى باید كنار برود! دیگر از الآن قربانى نیست، سلب میشود یا قربانى را باید در همینجا كرد كه به افراد داده بشود، در شهر باید قربانى بشود! یااینكه اصلاً اصل قربانى برداشته مىشود، فقط همین بهمحض اینكه سنگها را زدید بیاید حلق كنید! و یااینكه كمكم [بهجای حلق فقط] تقصیر بكنید كه خیلى حجتان شیكتر و قشنگتر و تمیزتر هم باشد! چون بحث در این است كه حج تمیز و نظیف و اینها داشته باشیم! آن حجهایى كه زمان پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم بود اصلاً بهدرد نمىخورد و فایده ندارد؛ حجى كه در آن سر بتراشند و كثیفكارى و فلان كنند و... حالا كه ایدز درآمده است پس بهتر است که اصلاً حلق نكرد! فقط باید تقصیر كرد آنهم مو نه، یك مقدارى از ناخن كفایت مىكند حیف است یك میل از مو كم بشود!! گناه دارد!! خانم صدایشان درمىآید كه فلانى یك وقت سرت را حلق نكنى والاّ میکشمت! بابا تو سرش را میخواهی چهکار کنی! تو مسائل دیگر مهمتر از سر [داری]!
خلاصه او گفت: [آقا این قربانى كه الآن كه در آنجا مىشود ولى خورده نمیشود چگونه است؟] مرحوم علامه ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ فرمودند: آیا قربانى فقط براى خوردن است یااینكه قربانى خودش یك عملى در راستاى تثبیتِ حقایقِ حج در فرد است؟! كدامیك از این دو است؟! قربانى كه شخص مىكند خود قربانى و نفس آن آیا صرف براى خوردن است؟! شما از قصابى هم مىتوانید گوشت بخرید كباب كنید! اینكه قربانى مىكنید یك جریانى باید بعد از رمى شیطان انجام بگیرد تااینكه آماده براى حلق و جریان بعد باشد، آن جریانى كه باید بعد از رمى قرار بگیرد آیا خوردن [گوشت] است یا قربانى كردن است؟! این را بایستى ببینیم. خوردن باشد در قصابى هم گوشت هست، شما از یخچال و فریزر هم مىتوانید بردارید كباب و آبگوشت [درست] كنید. این مسئله را چه كسى مىفهمد؟ علامۀ طباطبایى ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ مىفهمد و او تشخیص مىدهد كه قربانى خوردن نیست.
