بساطت وجود و جایگاه آن در استنباط احکام

رسم صحیح نماز یاد دادن به مردم

حالا ما موبایل را كنار سجاده یا روى میز مى‌گذاریم، تا زنگ مى‌زند یك مقدارى سر را این‌طرف مى‌كنیم البته به همان مقدارى كه نماز باطل نشود تا بفهمیم چه كسى زنگ زده و اسم چه كسى افتاده! یا آنجا می‌گذارد یا فوراً دكمه را با پاهایش می‌زند كه بایست دارم نماز مى‌خوانم الآن تمامش مى‌كنم جوابت را مى‌دهم، بعد هم مى‌گوییم: نماز درست است؛ در صحت، سلامت، استقامت، تلفظ و اداء كلمات به‌طور صحیح انجام مى‌شود، این‌طورى كه نباید به مردم نماز یاد بدهیم. رسم نماز یاد دادن این‌طور نیست! رسم، حركت دادن به این سمت و این چیزها نیست بلکه رسم همان است كه بزرگان براى ما به آن كیفیت آنها را بیان كردند؛ آنها رفتند و خودشان هم رسیدند و بقیه را هم به همان سمت و سو دعوت كردند و به همان وضعیت و راه و به همان كیفیت بردند.

اهمیت جهت‌گیرى یك مجتهد و مُستَنبِط

این قضیه خیلى مسئلۀ مهم و دقیقى است كه جهت‌گیرى یك مجتهد و مُستَنبِط باید به چه سمت و سویى باشد، به چه نحوه امورى باید باشد. من واقعاً تعجب كردم! شب گذشته داشتم بر همان مطالب اصولی مرور مى‌كردم واقعاً در تعجب بودم كه مگر مى‌شود فقیهى فتوا بدهد بر اینكه كسى كه استطاعت برایش آماده شده، قبل از اشهر حج می‌تواند از خودش سلب استطاعت كند؟! تمام شد! فتوا داده‌اند! بروید نگاه كنید، تقریرات نائینى را نگاه كنید فوائد الأصول را بروید نگاه كنید، ببینید از خودم مى‌گویم یا نه! بعد نشستم همین‌طور نیم ساعت با خودم فكر مى‌كردم این شخصى كه الآن دارد چنین حرفى مى‌زند واقعاً در چه فضایى قرار گرفته است؟ در چه فضایى از تصور و ادراك باید قرار بگیرد كه بتواند چنین حرفى را بزند؟ خودش كه چه بگوییم... آن كسى كه دارد به مردم مى‌گوید كه آقاى كذا جنابعالى كه مقلد من هستى، تا شب عید فطر مستطیع هستی و یك ساعت مانده به شب عید فطر و اینكه هلال دربیاید و ببینی، مى‌توانى همۀ اموالت را به خانمت ببخشی [و خود را از استطاعت خارج كنی]! بگویید که ببخشید دستت درد نكند، تشكر از این زحماتى كه در این ماه مبارك رمضان برای‌ ما كشیدی، بلند شدى سحرى درست كردی، قبل از سحرى هم ﴿أُحِلَّ لَكُمۡ لَيۡلَةَ ٱلصِّيَامِ ٱلرَّفَثُ إِلَىٰ نِسَآئِكُمۡ﴾¹ براى ما ترتیب امور را دادی، این حجى كه الآن براى من استطاعتش هست همه را دربست به شما دادم و دیگر بنده مستطیع نیستم! بفرمایید! می‌گویند که شما مى‌توانید این كار را بكنید، و می‌کنند؛ بنده در زمان خود مرحوم والد با ماشین یك بنده خدایی كه الآن هم مشهد هست داشتیم جایى مى‌رفتیم صاف گفت كه من در ماه رمضان دیدم مستطیع هستم و باید [حج‌] بروم و رفتم من سؤال كردم آنها به ما گفتند كه مى‌توانى کاری کنی که استطاعتت به هوا برود! بیا [اموالت را] به یكى ببخش و یا یك كارهایى بكن، دیگر قضیه تمام می‌شود و به تو واجب نیست! او هم قبل از اینکه ایام حج بشود یك افطارى داد و یك مقدارى به این بخشید و یك مقدارى هم به آن بخشید و دیگر وجدان و خیالش هم راحت شد كه چیزى هم بر او واجب نیست!