جلسه ۶۴۳

 البته مرحوم آخوند در این جا نظر دارند چه طور این كه قبلا اگر نظرتان باشد در بحث بسائط در آن جا صحبت شد كه جنس و فصل در بحث بسائط چه طور است، منتهی چون این اشكال در این جا مطرح شد و از نظر عدم ترجیح نتوانسته ایشان بیاید و جنس و فصلی را برای این ماهیات بسیطه تدوین كند از این نظر دوباره این بحث را در این جا مطرح كردند.

 تلمیذ: می‌توانیم بگوییم كسی جرمی مرتكب شده در حال و شرائطی و انقطاع حاصل شود، كیفر آن برداشته شود؟ كیفر قانوناً برای بازدارندگی است طرف هم تبدل حال پیدا كرده

 استاد: ما یك چنین مواردی را در تاریخ دیده‌ایم، این مساله یك مساله‌ای است كه جهات مختلفی را اقتضا می‌كند یك جهت این است كه آیا آن مساله كیفرِ جرم، فقط به خود همان خصوصیت شخص در ظرف جرم برمی‌گردد یا به عنوان یك جریان طبیعی و اقتضای واقعی مساله، مثلا فرض كنید كه در مورد مساله زنا ما دیدیم كه این مساله در زمان امیرالمؤمنین علیه‌السلام اتفاق افتاده كه در صورت توبه با یك نوع اغماض روبرو بوده، ولی در قضیه‌ای مثل قتل نفس این مساله نبوده، مگر این كه حلالیت ورّاث و متولیان قصاص و دیه و اینها را داشته باشد نسبت به خصوصیت خود آن جرم و آن كیفر گرچه ظرفی تحقق پیدا می‌كند و آیا حتی توبه هم رفع آن كیفر را می‌كند یا نه؟

 ممكن است فرض كنید توبه باشد ولی یك اثری در تكوین، بخصوص نسبت به خون یك چنین مساله‌ای هست كه یك اثری را این باقی می‌گذارد و گرچه واقعا این توبه كرده ولی آن طرف گیرش می‌اندازد و حتی در بعضی از موارد دیده شده كه گرچه مثلا افراد صرف‌نظر كردند ولی این به یك طریقی بالاخره به قتل رسیده، از بالا افتاده پایین كه جنبه عادی نداشته، آن چه را كه ما می‌توانیم در این مساله بگوییم بله یك چنین مطلبی است ولی تشخیصش فقط با كسی است كه اشراف داشته باشد.